جمعه ۱۲ آذر ۱۴۰۰
کد مطلب: ۸۵۸۲

سوره حجرات آیه ۹
تفسیر سوره حجرات

سوره حجرات آیه ۹

::> ولایت آنلاین، گروه ثقلین < ::
و اگر دو طایفه از مؤمنین به نزاع و جنگ پرداختند پس فوری میان آن‌ها صلح و آشتی برقرار کنید. سپس اگر یکی از دو گروه بر دیگری تجاوز کرد، پس با آن متجاوز بجنگید تا به فرمان خداوند رو کند.

بسم الله الرّحمن الرّحیم


سوره حجرات آیه ۹:

وَ اِن طائِفَتَانِ مِنَ المُومِنِینَ اقتَتَلُوا فَاَصلِحُوا بینَهُمَا فَاِن بَغَت اِحدَاهُمَا عَلَی الاُخرَی فَقَاتِلُوا الَّتِی تَبغِی حَتَّی تَفِیء اِلَی اَمرِاللهِ فَاِن فَاءَت فَاَصلِحُوا بَینَهُمَا بِالعَدلِ وَ اَقسِطُوا اِنَّ اللهَ یُحِبُّ المقسِطِینَ
و اگر دو طایفه از مؤمنین به نزاع و جنگ پرداختند پس فوری میان آن‌ها صلح و آشتی برقرار کنید. سپس اگر یکی از دو گروه بر دیگری تجاوز کرد، پس با آن متجاوز بجنگید تا به فرمان خداوند رو کند. پس اگر طائفه متجاوز بازگشت( و دست از تجاوز خود برداشت)، میان آن دوگروه با عدالت صلح برقرار کنید و عدالت به خرج دهید. همانا خداوند عدالت پیشگان را دوست دارد. 

نکته ها
■ از آغاز این سوره انواع برخوردها مطرح‌ شده است:
 الف: برخورد با خدا و رسول،( پیشی نگرفتن...
 ب: برخورد با پیامبر اکرم، ادب داشتن و صدا را بلند نکردن 
ج: برخورد با فاسق، تحقیق و بررسی گزارشات و.
 د: برخورد و سرکوبی یاغی.
ه: برخورد با محبت، برادری و ... با مؤمن.
■در حدیث می‌ خوانیم: برادر دینی خود را خواه ظالم باشد یا مصنوعی باز یاری کن اگر مظلوم است، در گرفتن حق و اگر ظالم است، در جلوگیری از ظلمش اورا یاری کن.
■ مسلمان باید دارای تشکیلات، حکومت، قدرت، نظام، آموزش، بسیج، تبلیغات و تدارکات قوی باشند وگرنه امروز عمل کردن به این آیه یعنی سرکوب یاغیان بین‌المللی با آن همه پیشرفت علم و تکنولوژی و ارتباطات امکان ندارد. (آری، اگر سرکوب یاغی واجب است، مقدمه واجب که همان تشکیل حکومت اسلامی است نیز واجب است).

پیامها:

۱-گر چه ایمان مانع درگیر شدن نیست، ولی نزاع میان مومنین یک جرقه است نه یک جریان، موقت است نه دائمی. زیرا کلمه اقتتلوا نشان از پدید آمدن نزاع است، نه دوام آن و اگر دائمی بود می‌فرمود: یقتتلون
 ۲- ادب به ما می ‌گوید که مسائل منفی و زشت را مستقیماً به مخاطب خود نسبت ندهیم.( در این آیه نفرمود: و اگر دو طایفه از شما، بلکه فرمود: از مؤمنان، یعنی شما این‌ کاره نیستید)
 ۳ مسلمانان در برابر مشاهده و اطلاع از درگیری‌ میان خود، متعهد  و مسئولند و بی ‌تفاوتی را ممنوع می دانند.
۴-برای آشتی دادن و برقراری صلح میان مسلمانان با سرعت و بدون تأخیر قیام کنیم.
 ۵ اگر یکی از دو گروه درگیر یاغی‌گری کرد، همه امت اسلامی باید بر ضد او سریعاً بسیج شوند.
 ۶ برای برقراری با حفظ امنیت و عدالت، حتی اگر لازم شد باید مسلمان یاغی کشته و فدا شوند.آری، خون یاغی ارزش ندارد.
۷ قیام مسلمین هدف مقدس دارد.
۸ کسانی محبت خداوند را دریافت می ‌کنند که بر اساس عدل و قسط حرکتی کنند وگرنه ساکت کردن دو طرف جنگ بدون برقراری عدالت محبوب خداوند نیست.
 ۹ وظیفه مسلمانان در شرایط مختلف تفاوت دارد گاهی اصلاح است و گاهی جنگ.
 ۱۰ در اصلاح میان دو گروه باید خسارت و غرامت جنگ را از متجاوز گرفت حضرت علی(ع) فرمودند: امتی که حق ضعیفش از قوی بدون تردید گرفته نشود، قداست و ارزشی ندارد. 
۱۱ اصلاحی ارزش دارد که حق به صاحبش برسد، وگرنه سکوت ذلت ‌بار، مرگ ‌آفرین و تحمیلی است.
 ۱۲ هر کجا مسئله تحمل مشکلات در کار است، از اهرم محبت استفاده کنید.

نمونه برخورد با متجاوزان: 

■  آیه ای که برای تلاوتش ۲ دست قطع شد.
 در ماجرای جنگ جمل همین که کار رو به سختی می رفت و حضرت علی (علیه ‌السلام) آنان را از شروع به جنگ نهی فرمود، طرف‌داران عایشه گوش ندادند، حضرت به خداوند شکایت کرد که مردم نافرمانی می کنند و گوش نمی ‌دهند و قرآن را بدست گرفت و پرسید': کیست که این آیه(و ان طائفتان من المومنین) را بر مردم بخواند؟ شخصی به نام مسلم مجاشعی آمد و گفت: من این آیه را برای مردم می ‌خوانم. امام فرمود: دست راست و چپ خود تو را قصد و تو را شهید می ‌کنند! گفت یعنی شهادت من در راه خدا چیزی نیست. 
قرآن را گرفت و در برابر لشکر عایشه ایستاد و مردم را به خدا دعوت کرد تا شاید خونی ریخته نشود و جنگی صورت نگیرد، دست راست او را قطع کردند قرآن را به دست چپ گرفت دست چپ او را نیز جدا کردند قرآن را به دندان گرفت سرانجام طرف‌داران عایشه این تلاوت کننده قرآن را به شهادت رساندند. حضرت علی(ع) بعد از شهادت او دستور حمله دادند.
آری، ابتدا باید با استناد به قرآن تبلیغ و اتمام حجت نمود و سپس شجاعانه تا آخرین نفس در راه هدف تلاش کرد. 

عدالت:
■چون در این آیه سه بار سخن از عدالت به کار رفته چند جمله‌ای درباره عدالت بیان می ‌کنیم: 
۱-آفرینش براساس حق و عدل است.
 ۲ بعثت انبیا نیز برای آنست که مردم قیام عادلانه داشته باشند 
۳ عدالت، زندگی و ظلم، مرگ است.
 ۴  یک ساعت رفتار عادلانه، از هفتاد سال عبادتی که تمام روزهای آن روزه و شب‌ های آن بیداری باشد بهتر است. 
۵ دعای رهبر عادل مستجاب است. 
۶ اگر میان مردم به عدالت عمل شود، آسمان رزقش را و زمین

برکاتش را به اذن خداوند می ‌فرستد.
۷ امام کاظم (علیه ‌السلام) فرمود: اگر در مردم عدالت مستقر شود همه بی ‌نیاز می ‌شوند. و فرمود: عدالت از عسل شیرین ‌تر است .
 ۸ امام کاظم(ع) ذیل تفسیر آیه که خداوند زمین مرده را زنده می‌ کند فرمود: خداوند مردانی را مبعوث می ‌کند که عدل را برقرار نماید و زمین با برقراری عدل زنده می شود.
 ۹ حضرت زهرا (علیها السلام) فرمود: عدالت آرام‌بخش دل‌ها است.
آری مردم با فقر می‌سازند ولی نسبت به تبعیض و بی‌عدالتی تحملی ندارند و عصبانی می شوند.

عدالت در مکتب انبیا:

■کلمه عدالت معمولاً همراه با کلمه قانون و بی‌عدالتی معمولاً پشت ‌پا زدن به قوانین است. در این صورت اگر اصل قانون برای بشر بی ‌ارزش و سست باشد، با چه انگیزه‌ ای می ‌توان بدان عمل نمود؟ قانونی که ساخته ی دست بشری همچون خود ماست، قانونی که هر روز درحال تغییر و تحول است،
 قانونی که در آن منافع افرادش و احزاب نهفته شده، قانونی که برخاسته از افکار ناپخته و اطلاعات محدود و تحت تأثیر غرائز، نژادپرستی و ملت‌گرایی، تهدید، تطمیع و هوس‌های خود و دیگران وضع شده است، 
قانونی که در هر منطقه به شکلی است و هر زمان و تاریخی تغییر می ‌یابد و هر ابر قدرتی به خود حق و تو در آن را می دهد،
 قانونی که از قانون ‌گزارش انواع لغزش‌ها، عیبها و خصلت‌ های زشت دیده شده‌است و خود قانون‌ گذاران به آن عمل نمی‌ کنند،
 آیا این نوع قوانین می ‌تواند برای انسان قداست و کرامت داشته باشد و برای جامعه عزت، شرافت و زمینه رشد ایجاد کند'؟! آیا تخلف از این نوع قوانین ظلم و خلاف عدالت است؟!
اما قوانین انبیا که از طرف خداوندی است که خالق انسان و برخاسته از علم حکمت و لطف بی‌نهایت اوست و آورنده آن معصوم و خود اولین عامل به آن است، قانونی که از هیچ ابر قدرت، فرد، گروه، حزب و قبیله ای متأثر نشده است، این نوع قانون به خاطر قداست وکرامتی که برای انسان دارد انگیزه عمل به آن قوی است و تخلف از آن ظلم و بی‌عدالتی محسوب می‌ شود.

زمینه های اعتقادی و فطری عدالت:
عدل، در جهان بینی الهی معنا پیدا می‌کند. زیرا با بینش الهی است که انسان خدا را عادل، تمام هستی را حساب‌ شده و خود و همه چیز را زیر نظر خداوند می داند. با دید الهی است که انسان ماده اولیه همه بشر را خاک و فرجام همه را دادگاه عدل الهی در قیامت می‌داند با بینش ادیان آسمانی است که انسان هدف قیام تمام انبیا را برقراری عدل می‌ داند و در انتظار حضرت مهدی(ع) است که برجسته ‌ترین هدفش پر کردن زمین از عدل و داد دست. به قیامتی عقیده دارد که تمام ریز و درشت کارش را ثبت شده در برابر خود حاضر می‌ یابد، با دید الهی است که تمام رهبران الهی خود را عادل و عدل گستر می‌دانند.آری، این عقائد است که می‌تواند بهترین زمینه برقراری عدل را در انسان ایجاد کند. 
اما کسی که هستی را بی‌صاحب و بی‌حساب می‌داند، آفرینش را بی طرح و بی‌نقش می‌پندارد، آینده را نابودی و نیستی خیال می کند و برای کل هستی هدفی قائل نیست. دلیلی برای عادل بودن ندارد.
 آری، ممکن است چند روزی به خاطر فشار اجتماعی یا جرائم و کیفرهای قانونی با جلب نظر مردم و یا کسب موقعیت و محبوبیت، دست از پا خطا نکند و قیافه و ژست عدالت‌خواهی و عدالت دوستی را به طور عاریه ای به خود ببندد، ولی همین شخص به خاطر دید مادی که بر کل نظام هستی دارد و آفرینش را با هدف و طرح نمی‌داند، عدالت را قلبا باور ندارد.
 
گسترده ی عدل:
اگر به عدالت با دید وسیع نگاه کنیم، خواهیم دید که در تمام برنامه‌های اسلامی به مسئله عدالت و تعادل و دوری از افراط و تفریط به نحوه توجه شده از جمله:
 ۱ عدالت در عبادت تا آن‌جاست که در کتاب‌های روایی با عنوان {باب الاقتصاد فی العباده} یعنی میانه‌روی در عبادت روایاتی نقل شده است. 
۲ عدالت در کار و تفریح.
۳ عدالت در محبت و غضب.
 ۴ عدالت برای دوست و دشمن.
 ۵ عدالت در تولید و مصرف.
 ۶ عدالت در تشویق و توبیخ.
 ۷ عدالت در تقسیم بیت‌المال و وصیت اموال شخصی.
 ۸ عدالت در میان همسران، فرزندان، دوستان و همکاران ۹ عدالت در قضاوت حتی در نگاه به طرفین دعوا
۱۰عدالت در قصاص.
 ۱۱ عدالت در جنگ .
۱۲ عدالت در برخورد با حیوانات تا آن‌جا که حضرت علی(ع) به مسئول جمع‌آوری زکات سفارش می‌کند که اگر در مسیر راه خاصی برای حیوانی که به‌ عنوان زکات گرفته شده سوار شوی باید مراعات عدالت را بکنی. مثلاً اگر چهار شتر به عنوان زکات گرفته شده و شما دوساعت در راه هستی، هر شتری را نیم ساعت  مرکب خود قرار دهی. در جای دیگر می ‌خوانیم: اگر یکی از حاجیان به خاطر زود رسیدن به مکه حیوانش را بیش از معمول خسته کرده باشد، گاهی او را در مسائل حقوقی نپذیرید. چون او نسبت به حیوان خود ظلم کرده است به هر حال عدالت در اسلام در همه چیز می باشد حتی اگر کودکی در مکانی از مسجد نشسته باشد و او را از جای خود بلند کرده و در آن مکان نماز خواندیم نمازمان ایراد دارد.

نمونه هایی از عدالت محوری:
قرآن به کسانی از مردم حجاز که برای خود امتیازی قائل بودند و مسیر خود را از سایر مردم جدا می ‌کردند دستور داد از همان طریقی که مردم مراسم حج را انجام می‌ دهند انجام دهید و هر گاه ثروتمندان از انبیا و تقاضای طرد فقرا را داشتند پاسخ می‌ شنیدند که هرگز آنان را طرد نمی ‌کنم.
پیامبر اکرم(ص) در آخرین سفر خود، مردم را جمع کرد و فرمود: مردم از هر نژاد و قبیله‌ای باشند برابرند.
بعضی سیاست ‌مداران و مصلحت‌ اندیشانه حضرت علی(علیه ‌السلام) درخواست کردند که سهم فقرا و بردگان را از سهم افراد برجسته جدا کن و بر نخبگان اجتماعی سهم بیشتری بده تا پایانه حکومتت محکم شود و آنان کارشکنی نکنند و به معاویه ملحق نشوند. حضرت فرمود: آیا می‌خواهید که من باج بدهم!؟ هر کس خواست بماند و هر کس خواست برود. و همین امام عزیز در آغاز حکومتش فرمود: تمام ولخرجی‌هایی که در زمان قبل از من بوده را پس گرفته و بیت‌المال واریز می کنم، حتی اگر برای مهریه همسرانشان با خرید بردگان صرف شده باشد. 
حضرت علی(علیه ‌السلام) می‌ فرمود: حتی اگر مال از شخص من باشد به طور مساوی تقسیم می‌کنم تا چه رسد به این‌که مال خدا و بیت ‌المال باشد.
 رسول خدا(ص) فرمودند: اول کسی که به دوزخ می‌رود حاکمی است که به عدالت رفتار نکند.
 در حدیث دیگر می ‌خوانیم: اگر کسی سرپرست ده نفر باشد ولی میان آن افراد به عدالت رفتار نکند در قیامت دست‌وپا بسته محشور می شود.
 این‌ ها گوشه‌ ای از نکاتی بود که برای من طلبه ای کشف شد، جانم فدای کتابی که در هر کلمه آن درس‌هایی است که زمین و زمان آن را کهنه نمی‌ کند. برای آنکه بهتر به عظمت این کتاب پی ببریم از شما می خواهم یک  سطر بنویسید که در حد کلمه آن نکاتی جاودانه و کارگشا و صحیح و منطقی نهفته باشد!!

 پروردگارا! ترا به حق هر کلمه‌ای از قرآن ما را بعد از آنکه هدایت کردی، دچار لغزش قرار مده!


نام کتاب: تفسیر سوره حجرات
نام نویسنده کتاب: استاد محسن قرائتی


نویسنده مطلب: سمیه ساکی


تاریخ ارسال مطلب: ۸:۱ - ۱۳۹۹/۱۰/۱۵
ارسال نظر
نام:
آدرس ایمیل:
متن: *
عدد روبرو را تایپ نمایید
  • دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط مدیر مربوطه در وب منتشر خواهند شد.
  • پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشند منتشر نخواهند شد.
  • پیام هایی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط باشند منتشر نخواهند شد.


مهمترین مطالب
مهمترین مطالب گروه