دوشنبه ۵ مهر ۱۴۰۰
کد مطلب: ۸۳۵۲

تفسیر آیه ۶ سوره حجرات
تفسیر قرآن

تفسیر آیه ۶ سوره حجرات

::> ولایت آنلاین، گروه ثقلین < ::
حضرت علی(ع) فرمودند: از دوستی با دروغ ‌گو بپرهیز که او همچون سراب است. 

بسم ‌الله‌ الرّحمن ‌الرّحیم 

تفسیر آیه 6 سوره حجرات:

یا اَیُّهاَ الَّذِینَ امَنُوا اِن جَاءَکُم فَاسِقُ بِنَبِاِ فتَبیَّنُوا اَن تُصِیبُوا قَوماًبِجَهَالَه فَتُصبِحُوا عَلَی مَا فَعَلتُم نَادِمِینَ.
ای کسانی که ایمان آورده ‌اید! اگر فاسقی برای شما خبری آمد فوری تحقیق کنید، مبادا به خاطر زودباوری و شتاب‌زدگی تصمیم بگیرید و ناآگاهانه به قومی آسیب رسانید، سپس از کرده خود پشیمان شوید.

نکته ها :
سوال: در این آیه دستور تحقیق و بررسی آمده‌است، ولی در آیه ۱۲ همین سوره، تجسس در امور مردم حرام شده است، آیا می شود هم تجسس حرام باشد و هم بررسی واجب؟
پاسخ: آنجاکه تجسس حرام است، درباره رفتار شخصی مردم است که ربطی به زندگی اجتماعی ندارد، ولی آن‌جا که بررسی واجب است، موردی است که به جامعه مربوط است و می ‌خواهیم بر اساس آن، اقدام و عملی انجام دهیم که اگر به خاطر احترام فرد، تحقیق و بررسی نکنیم ممکن است امتی در معرض فتنه و آشوب قرار گیرند.

 پیام‌ها: 
۱ به هر کس دستور می‌ دهید، نام او را با احترام ببرید.
 ۲ همه اصحاب پیامبر عادل نبودند، بلکه در میان آنان افراد فاسق و منافق نیز بوده ‌اند. 
۳-افشاگری در رسوا کردن افرادی که کارشان سبب فتنه است، مانعی ندارد. 
۴- اسلام، اصل در زندگی را اعتماد مردم می‌ داند اما حساب کسی که فسق او بر همه روشن است، از افراد عادی جدا است.
 ۵- زمینه حوادث ۲ چیز است: تلاش فاسق، زودباوری مؤمن. 
۶ -گرچه ما باید به سراغ خبر گرفتن از فاسق نرویم، ولی آنان  درصددند که به سراغ ما بیایند و اخبار نادرستی را بازگو کنند. 
۷-هر خبری نیاز به تحقیق ندارد زیرا (نبأ) خبر مهم و مفید گفته می‌شود که باید بررسی شود .
۸- ایمان با خوش باوری سازگار نیست. 
۹- تحقیق و بررسی را به تاخیر نیندازید. 
۱۰-جامعه اسلامی در معرض هرگونه تهاجم خبری است و مردم باید هوشیار و اهل تحقیق باشند.
 ۱۱ - چون گاهی فاسق راست می گوید، بنابراین نباید همه جا سخن او را تکذیب کرد، بلکه باید تحقیق شود.

۱۲- درمان مفاسد و ناهنجاری‌های اجتماعی، هوشیاری امت اسلامی است. 
۱۳ با تحقیق و بررسی، فاسقان را متنبه کنیم و نگذاریم میدان دار جامعه اسلامی باشند و عرصه را بر آنان تنگ نماییم .
۱۴-در مدیریت، باید علاج واقعه را قبل از وقوع انجام داد. ابتدا تحقیق، سپس اقدام کنیم. 
۱۵- بیان فلسفه و رمز و راز احکام الهی، انگیزه مردم را در انجام دستورات زیاد می ‌کند. 
۱۶ -هدف خبرگزاری فاسق امید و ایجاد فتنه و به‌هم زدن امنیت نظام است. 
۱۷- اقدام به یک گزارش بررسی نشده، می‌توان قومی را به نابودی بکشاند.
 ۱۸- اقدام عجولانه و بدون بررسی و تحقیق، نوعی جهالت است.
 ۱۹- عمل به دستورات الهی، مانع پشیمانی است. تحقیق کنیم تا مبادا پشیمان شویم.
۲۰- پایان کار نسنجیده، پشیمانی است.

فسق چیست و فاسق کیست ؟
در این آیه ششم حجرات سفارش می ‌کند که اگر فاسقی برای شما خبر مهمی‌ آورد، تحقیق و بررسی کنید. بنابراین ابتدا باید بدانیم فاسق کیست و راه های تشخیص خبر دروغ از خبر راست کدام است؟ فسق در لغت به معنا جدا شدن است و در اصطلاح قرآنی، به جدا شدن و خارج شدن از راه مستقیم گفته می‌شود. این کلمه در برابر عدالت بکار می رود و فاسق به کسی می‌ گویند که مرتکب گناه کبیره شده و توبه نکند.
 فسق  در قالب‌ های گوناگون و موارد مختلف پنجاه و چهار بار در قرآن آمده است از جمله:
 ۱ -گاهی در مورد انحراف فکری و عقیدتی بکار می ‌رود، چنانچه به فرعون و قوم او گفته شده است.
 ۲-گاهی به افراد چند چهره منافق فاسق گفته می ‌شود. 
۳- گاهی در مورد آزار دهندگان به انبیا و سرکشان از دستورات آنان بکار می رود در قرآن به بنی ‌اسرائیل که فرمان حضرت موسی(ع) را انجام نمی ‌دادند و حضرت را زجر می‌ دادند گفته شده‌ است.(سوره مائده آیه ۲۴ و۲۶)
۴-گاهی به کسانی که طبق قانون الهی داوری و قضاوت نمی کنند فاسق گفته شده‌ است.
 ۵ -گاهی به حیله‌گران فاسق گویند. 
۶- گاهی به کسانی که وظیفه مهم امر به معروف و نهی از منکر را رها می ‌کنند گفته می‌شود.
 ۷ -گاهی به کسانی که خانه، تجارت،  فامیل و مادیات را بر جهاد در راه خدا ترجیح می دهند، فاسق گفته می ‌شود.

۸ - گاهی به انحرافات جنسی و شهوت رانی های ناروا گفته می‌ شود. (قرآن به قوم لوط که گناه لواط را در مجالس علنی و بی‌ پروا انجام می ‌دادند، لقب فاسد داده)
۹- گاهی به بهره‌گیری از غذاهای حرام فسق گفته می‌شود ۱۰- گاهی به تهمت زدن به زنان پاک‌دامن گفته شده‌است.(سوره نور آیه ۴)

برخورد با فاسق:
آیات و روایات، مسلمانان را از دوست داشتن با فاسق نهی کرده ‌اند. امام صادق از امام باقر و او از امام سجاد(علیه‌ السلام) نقل می ‌فرماید: که از دوستی با افراد فاسق پرهیز نما که تو را به لقمه نانی یا کمتر می‌ فروشد و هرگز وفا ندارند.
۲ -حضرت علی(علیه ‌السلام) فرمود: گواهی فاسق پذیرفته نمی ‌شود.
۳-رسول خدا (ص) فرمودند: فاسقی که گناه علنی انجام می ‌دهد، غیبت کردن از او منعی ندارد.
۴- پیامبر عزیز اسلام فرمودند: دعوت فاسق را برای مهمانی نپذیرید.

خبر در اسلام:

اسلام درباره خبر تأکیدهای فراوانی کرده است از جمله: الف: در قرآن به ما فرمان داده شده است که هر چه را به آن علم نداری، دنبال نکن زیرا در قیامت از چشم گوش و دل شما بازخواست می شود.(سوره اسراء آیه ۳۶)
 ب: قرآن از کسانی که هر خبری را می ‌شنوند نسنجیده آن را نشر می‌دهند، به شدت انتقاد کرده و فرموده است خبر را به اهل استنباط عرضه کنید و اگر کارشناسی و حقانیت آن ثابت شد پخش کنید.
 ج: قرآن برای کسانی که با بخش اخبار دروغ، در جامعه دغدغه ایجاد می کنند، کیفری سخت معین فرموده است.
د:پیامبر اسلام(ع) در سال آخر عمر شریف خود در سفر حج فرمودند: کسانی که خبرهای دروغی را از من نقل می کنند زیادند و در آینده زیادتر خواهند شد، هر کس آگاهانه به من نسبت دروغ بدهد، جایگاهش دوزخ است و هرچه از من شنیدید به قرآن و سنت من عرضه کنید، پس اگر موافق آن دو بود بپذیرید وگرنه رد کنید. 
ح: امام صادق(علیه‌السلام) بر کسی که خبرهای دروغی را به پدرش امام باقر(علیه ‌السلام) نسبت می‌داد لعنت کردند و فرمودند: هر چه از ما شنیدید، اگر شاهد و گواهی از قرآن یا سایر سخنان ما بر آن پیدا کردید بپذیرید وگرنه نپذیرید. 
و:امام رضا (علیه‌ السلام) فرمودند: سند سخنان ما قرآن و سنت رسول خدا(ص) است. 
ز:یکی از مهم ‌ترین علوم اسلامی، علم رجال است که برای شناخت خبر صحیح از غیرصحیح، افرادی را که حدیث نقل می‌ کنند مورد ارزیابی و بررسی قرار می دهد.

شیوه‌ ی تحقیق:

۱-پرسش از دانشمندان باتقوا .
۲-مراجعه به کتب اسناد محکم و قابل قبول، تا آن‌جا که پیامبر اسلام(ص) نیز تورات و انجیل را شاهد برای خداوند و فرمود: نام نشان مرا در تورات و انجیل می ‌یابید. (سوره اعراف آیه ۱۵۷)  
۳-گواهی دادن دو شاهد عادل.
۴-جمع ‌آوری قرائن. گاهی انسان از مجموعه آثار و قرائن و نوع سخن، همکار، زمان، مکان و شیوه ی کار حقانیت آن را می‌ فهمد. مثلا برای شناخت پیامبر اسلام از این‌که او فردی درس ناخوانده در مرکز بت‌پرستی بر ضد بت‌پرستی قیام کرده و سخن او قرآن است و در میان دوست و دشمن به امین شناخته‌ شده، و خلق او کریم، یارانش باوفا، رفتارش حتی روز فتح مکه عفو و گذشت،  دستوراتش جهان شمول و شیوه کارش براساس حق و... که این قرائن نشان ‌دهنده حقانیت پیامبر اسلام می شود.  
۶-هماهنگی گفتار او با سخنان قبلی و تضاد نداشتن سخنران. 
۷-اعتماد دیگران. مثل اگر علما و مراجع تقلید به حدیث اعتماد کردند و طبق آن فتوا دادند و یا اگر مردم متدین در نماز به شخصی اقتدا کردند، این نوع اعتمادها را می‌ توانیم تکیه‌گاه تحقیق خود قرار دهیم. 
۸-سابقه کار نیز می‌تواند راهی برای تحقیق باشد. پیامبر اسلام(ص) به مردم فرمودند: چرا در من شک دارید؟ من که عمری در میان شما زندگی کرده ‌ام و شما همه حالات مرا دیده ‌اید.(سوره یونس آیه ۱۶)
۹-اطلاعات مردمی نیز می تواند سند اعتماد و تحقیق باشد. حضرت علی(علیه ‌السلام) می‌فرماید:(بَلَغَنی انّک) مردم به من این‌ گونه گزارش داده‌ اند.
۱۰- هماهنگی گفتار و با گفتار دیگران. مثلاً شخصی مطلبی را از حدیث پیامبر(ص) برداشت می ‌کند، همین که دید مطلبی که فهمیده بزرگان دیگر نیز آن را برداشت کرده ‌اند، به فهمه خود مطمئن می‌شود. 

دروغ

از آنجا که در آیه مورد بحث(آیه ۶) فرمان تحقیق و بررسی اخبار صادرشده، لازم است نگاهی به مسئله دروغ داشته باشیم؛
دروغ یک نوع نفاق است زیرا انسان چیز را به زبان می‌گوید که خود نیز در دل آن را باور ندارد. 
دروغ گاهی در سیما یک تهمت در می ‌آید و نسبت ناحقّی به شخصی پاک داده می‌ شود.
 دروغ گاهی در قالب سوگند در می ‌آید، یعنی سوگند دروغ یاد می‌ کنند.
دروغ گاهی در قالب گریه ظاهر می شود. چنان ‌که برادران یوسف شبانه و اشک ‌ریزان نزد پدرآمده ‌اند که یوسف را گرگ پاره کرد.(سوره یوسف آیه ۱۶)
دروغ تنها با زبان نیست، بلکه گاهی با عمل است. برادران  یوسف پیراهن یوسف را با خون آویختند و با دروغ عملی مطب خود را اظهار داشتند.(سوره یوسف آیه ۵)
اسلام مردم را حتی از دروغ شوخی نهی فرموده است. دروغ، کلید بسیاری از گناهان است. 
دروغ، انسان را از چشیدن مزه ایمان محروم کرده و سبب خرابی ایمان می شود.
امام باقر(علیه السلام) فرمودند: چیزی بدتر از دروغ نیست. 
حضرت علی(ع) فرمودند: از دوستی با دروغ ‌گو بپرهیز که او همچون سراب است. 


نام کتاب: تفسیر سوره حجرات
نام نویسنده:حجت السلام محسن قرائتی


توسط: ساکی


تاریخ ارسال مطلب: ۸:۱ - ۱۳۹۹/۹/۲۰
ارسال نظر
نام:
آدرس ایمیل:
متن: *
عدد روبرو را تایپ نمایید
  • دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط مدیر مربوطه در وب منتشر خواهند شد.
  • پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشند منتشر نخواهند شد.
  • پیام هایی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط باشند منتشر نخواهند شد.


مهمترین مطالب
مهمترین مطالب گروه