جمعه ۷ آذر ۱۳۹۹
کد مطلب: ۸۱۶۸

تفسیر سوره حجرات
تفسیر قرآن

تفسیر سوره حجرات

::> ولایت آنلاین، گروه ثقلین < ::
قرآن ، موارد تقدّم را بیان نکرد تا شامل انواع پیش افتادن های عقیدتی، علمی، سیاسی، اقتصادی و غیره در گفتار و کردار گردد.

بسم‌ الله ‌الرّحمن ‌الرّحیم


 

تفسیر سوره حجرات: 

(آیه 1)

یا اَیُّهَا الَّذینَ آمَنوُا لا تُقَدِّموُا بَینَ یَدَیِ اللِه وَ رَسوُلِه وَ اتَّقُلوااللهَ اِنَّ اللهَ سَمیعٌ عَلیمٌ》 

ای کسانی که ایمان آورده ‌اید! بر حکم خدا و پیامبر او پیشی نگیرید و از خداوند پروا کنید، همانا خداوند شنوا و دانا است. 

این آیه، جلوی بسیاری از خطاها را می گیرد. زیرا گاهی خواسته اکثریت مردم، جلوه ‌های ظاهری و مادی، پیروی از حدس و تخمین، میل به ابتکار و نوآوری، هیجان و قضاوت عجولانه و خیال آزاداندیشی، انسان را وادار به گفتن ها، نوشتن ‌ها و تصمیماتی می کند که ناخودآگاه انسان از خواسته خدا و رسول جلو می ‌افتد، همانگونه که گاهی خیال عبادت، خیال قاطعیت، خیال انقلابی بودن و خیال زهد و ساده‌ زیستی، گروهی را وادار کرد تا از خدا و رسول پیشی بگیرند و به قول معروف کاسه داغ تر از آش باشند. 

این آیه می‌ خواهد انسان‌ ها را همچون فرشته تربیت کند، زیرا قرآن درباره فرشتگان می ‌فرماید: در سخن بر خدا سبقت نمی ‌گیرند و تنها طبق دستور او عمل می کنند.
لا یَسبقونه باقلوا و هم بامره یعلمون》  [انبیاء۲۷]
قرآن ، موارد تقدّم را بیان نکرد تا شامل انواع پیش افتادن های عقیدتی، علمی، سیاسی، اقتصادی و غیره در گفتار و کردار گردد.

بعضی اصحاب از پیامبر(ص) درخواست کردند که خود را مقطوع‌النسل و اَخته نماید تا دیگر تمایلی به همسر نداشته باشند و یکسره در خدمت اسلام باشند، حضرت آن‌ها را از این کار زشت بازداشت. 
 
کسی که از خدا و پیامبر(ص) پیش می‌ گراید. در مدیریت نظام خلل وارد کرده و جامعه را به هرج و مرج می ‌کشاند و در حقیقت دستگاه و نظام قانون‌ گذاری را بازیچه تمایلات خود قرار می ‌دهد. 

پیامها:

۱- برای انجام گرفتن دستورات باید ابتدا زمینه‌های روانی پذیرش را در مخاطب ایجاد کرد. جمله《یا ایُّهَا الَّذینَ آمَنوُا》 به مخاطب شخصیت می ‌دهد و وابستگی او به خدا را که زمینه انجام کار است، بیان می ‌کند. َ

۲- از آنجا که فرمان پیش نیفتادن از خدا و رسول، فرمان ادب است، خود این آیه نیز مخاطب را با ادب ویژه صدا می ‌زند. 《یا ایُّهَا الَّذینَ آمَنوُا...

 ۳- بعضی سلیقه‌ های شخصی، عادات و رسوم اجتماعی و بسیاری از مقررات و قوانین بشری که ریشه در قرآن و حدیث ندارد و برخاسته از عقل و فطرت نیست، نوعی پیش افتادن از خدا و رسول است. 《لا تُقَّدموُا...》
۴- هر گونه حرام کردن نعمت‌ های حلال خداوند و یا حلال کردن حرام‌ ها، پیشی گرفتن از خدا و رسول است.《لاتُقَدِّموُا....》

۵- هر گونه بدعت، مبالغه، ستایش نابجا و انتقاد نابجا، پیشی گرفتن است.《لاتُقَدِّموُا....》

۶- سرچشمه فقه و رفتار ما باید قرآن و سنت پیامبر سلام الله باشد.《لاتُقَدِّموُا بَینَ یَدَیِ اللهِ وَ رَسوُلِه

۷- پیشی گرفتن از خدا و رسول، بی ‌تقوایی است.( چون در این آیه می ‌فرماید: پیشی نگیرید و تقوا داشته باشید) 
لا تِقَدِّموُا...وَ اتَّقوُا

۸- هر آزادی، توسعه و پیشرفتی ارزش ندارد. 

۹- برای انجام تکالیف دو اهرم ایمان و تقوا لازم است( در آیه هم کلمه 《آمَنوُا》 و هم کلمه《إِتَّقوُا》مطرح شده است .
۱۰-از چیزهایی که جمله را زیبا می ‌کند آنست که امر و نهی در کنار هم باشد.( در آیه هم نهی آمده  《لاتُقَدِّموُا》وهم آمده است《وَاتَّقوُا

۱۱-حکم رسول همان حکم خداست ، بی ‌احترامی به او بی‌احترامی به خداست و پیشی گرفتن از هر دو ممنوع است.《لا تُقَدِّموُا بَینَ یَدَیِ اللهِ وَ رَسوُلِهِ

۱۲- التزام عملی باید همراه با تقوای درونی باشد. 

۱۳- کسانی که به خاطر سلیقه‌ها و مسائل دیگر از خدا و رسولش پیشی می‌ گیرند، نه ایمان دارند و نه تقوا .
یا اَیُّهَا الَّذینَ آمَنوُا لا تُقَدِّموُا....وَ اتَّقوُا

۱۴-تندروی یا کندروی های خود را توجیه نکنیم .اّنَّ اللهَ سَمیعٌ عَلیمٌ


نمونه های پیش افتادن

اکنون با هم به چند نمونه تاریخی تقدم و پیشی گرفتن مردم بر خدا و رسول که در تفاسیر و روایات مطرح شده است توجه می‌ کنیم: 

 ۱ -در عید قربان گروهی قبل از پیامبر سلام الله قربانی کردند، به آن ‌ها گفته شد: 《لاتُقَدِّموُا بَینَ یَدَیِ اللهَ وَ رَسُولِهِ

۲-گروهی قبل از آنکه ماه رمضان ثابت شود روزه گرفتند. به آن‌ ها گفته شد: 《لاتُقَدِّموُا بَینَ یَدَیِ اللهَ وَ رَسُولِهِ

۳-پیامبر اسلام سلام الله گروهی را برای تبلیغ نزد کفار فرستاد، کفار مبلغان پیامبر را کشتند، ولی سه نفر از آنان فرار کردند این سه نفر در بازگشت در مسیر فرار دو نفر از قبیله کفار( بنی عامر) را دیدند و به انتقام دوستان شهید هم آن‌ها را کشتند( در حالی ‌که آن دو نفر بی‌ تقصیر بودند قرآن آنان را به خاطر این عمل خودسرانه توبیخ کرد که چرا بدون دستور پیامبر دست به این عمل زدید؟

۴-امام علیه‌ السلام به شخصی فرمود: این دعا را بخوان یا مقلب القلوب شنونده این ‌گونه گفت: یا مقلب القلوب و الأبصار امام فرمود: ما کلمه ابصار را نگفته بودیم، قرآن می ‌فرماید: از خدا و پیامبر جلو نیفتید.《لاتُقَدِّموُا بَینَ یَدَیِ اللهَ وَ رَسُولِهِ

۵-قوم بنی‌ تمیم از پیامبر (سلام الله) امیر و مسئول خواستند. خلیفه اول و دوم هر کدام شخصی را پیشنهاد کردند و با هم مشاجره می‌کردند که کاندیدای من بهتر است، آیه نازل شد؛
لا تُقَدِّموُا بَینَ یَدَیِ اللهِ...وَلا تَرفَعوُا اَصواتَکُم
   
۶-امام علیه ‌السلام در آموزش دعا به شخصی فرمود: این دعا را بخوان:《لا اِلهَ ‌اِلَّا الله ...》 تا آن‌ جا که می ‌فرماید:《یُحیی وَ یُمیت》شنونده از پیش خود جمله اضافه کرده گفت《وَ یُمیتُ و یُحیی》 حضرت فرمودند: جمله تو صحیح است، اما آنچه من می‌ گویم بگو و سپس آیه 《لاتُقَدِّموُا بَینَ یَدَیِ اللهَ وَ رَسُولِهِ》را برای او تلاوت فرمودند.

۷-بعضی از اصحاب پیامبر اسلام(ص) خواب و خوراک و  آمیزش با همسر را بر خود حرام کردن، حضرت ناراحت شده و به منبر رفتند و فرمودند: من خودم غذا می‌ خورم، می ‌خوابم، با همسرم زندگی می ‌کنم و راه و روش من این است پس هر کس ازاین راه پیروی نکند، از من نیست .《فَمَن رغب عن سنتی فلیس منی

۸-با این ‌که پیامبر اسلام (ص) ازدواج موقت را قانونی اعلام فرمودند، خلیفه دوم گفت: من آن را حرام کرده . این خود پیش افتادن از پیامبر(ص) است که در این آیه از آن نهی شده است. 
  
۹-در سال هشتم هجری که پیامبر اسلام(ص) با مردم برای فتح مکه از مدینه حرکت کردند، بعضی از مسلمانان در این سفر روزه خود را افطار نکردند( با این‌ که می ‌دانستند مسافر روزه ندارد و می ‌دیدند که پیامبر سلام الله افطار کرده است . این‌ها کسانی هستند که از پیامبر (ص) پیشی می گیرند.

۱۰- در ادیان قبل از اسلام نیز نمونه‌هایی از پیشی گرفتن را می‌بینیم .نکته مثلاً با این ‌که حضرت مسیح فرزند مریم و بنده خدا بود او را تا مرز خدایی پیش بردند که قرآن آنان را از غلو در دین بازداشت.  

نمونه‌ های تخلف و بازماندن: 

همان گونه که پیش افتادن از خدا و رسول او ممنوع است، عقب ماندن و پس افتادن از فرمان آن ‌ها نیز ممنوع است. آنگاه که خدا و رسول و جانشینان برحق آنان مردم را برای مسئله ‌ای فرا می ‌خوانند،  باید با سرعت و سبقت، آگاهانه و عاشقانه، آن دعوت را لبیک گفت. در آیاتی از قرآن از کسانی که به همراه فراخوانی و بسیج از خود سنگینی به خرج می‌دهند، به شدت انتقادشده است .《اثاقلتم الهی الارض》[سوره توبه ،۳۸]

در این زمینه نیز به نمونه ‌هایی توجه می‌ کنیم:

 الف: پیامبر اکرم سلام الله در آستانه رحلت، لشکری را برای دفاع منطقه ‌ای بسیج کرد و فرمانده آن را جوانی به نام اسامه منصوب نمود و فرمود: خدا لعنت کند هر کسی که از لشکر اسامه تخلف کرده و سرباز زند، اما عده‌ای تخلف کردند. 
ب: در آیات قرآن از کسانی که به خاطر تخلف از فرمان پیامبر اسلام(ص) را به جبهه نرفتند و بر این امر شادمان بودند، انتقاد شدید شده است.《فرح المخلفون بمَقعَدهم خلاف رسول الله》[سوره توبه،۸۱]

ج-در جنگ احد با این‌که در حمله اول مسلمان پیروز شدند، ولی به خاطر تخلف از دستور پیامبر(ص) که ۵۰ نفر را در شکاف کوه های احد مسئول مرزبانی قرارداده بود، و آنان به عشق جمع ‌آوری غنائم منطقه را رها کردند، عاقبت جنگ با شکست مسلمین و شهادت حضرت حمزه عموی پیامبر سلام ‌الله و جمعی از یاران با وفای حضرت، پایان یافت.
قرآن دلیل شکست احد را تا ۳ کلمه بیان کرده‌است: سستی، اختلاف و تخلف از فرمان .《حتی اذا فشلتم و تنازعتم فی الامر و عصیم》[سوره آل عمران ۱۵۲]

د-بارها در نهج ‌البلاغه حضرت علی سلام الله افراد سنگدل یا ترسو و کسل را بشدت سرزنش کرده و تعبیراتی از قبیل این‌که شما لاشه ‌های بی روح هستید!، شما در قیافه مرد هستید اما مردانگی ندارید و امثال آن بکار برده است. بنابراین آنچه خداوند از ما می‌ خواهد، نه پیش افتادن است نه پس افتادن، بلکه همراه بودن همفکر و همکار بودن است .《وَالَّذینَ مَعَهُم

بحثی پیرامون تقوی: 

■در این ‌جا به مناسبت جمله 《وَتَّقوُ اللهَ》 به نکاتی در مورد تقوا اشاره می‌کنیم .

۱ -هدف از دستورات الهی آن است که در انسان روحیه تقوا پیدا شود. مثلاً قرآن می‌ فرماید: پروردگار خود را بپرستید شاید تقوا پیدا کنی .[سوره بقره،۲۱] و نیز می ‌فرماید: روزه بر شما و بر امت ‌های پیشین واجب شده، شاید تقوا پیدا کند. 
۲ -تقوی، زمینه پذیرش هدایت است .《هُدیً ِللمُتَّقینَ

 ۳-خداوند به کسانی که تقوا دارند، علومی را عنایت می کند. [بقره،۲۸۲]
 ۴- تقوی، وسیله دریافت رحمت الهی است.[انعام ،۱۵۵]
 ۵- تقوی، وسیله قبولی عمل است. در قرآن می‌ خوانیم: خداوند فقط اعمال متقین را می ‌پذیرد. 
۶ -تقوی، وسیله دریافت رزق از راههایی است که انسان گمان آن را ندارد.[طلاق،۳]
 ۷- خداوند به متقین وعده داده که هرگز در بن‌بست قرار نگیرند.[طلاق،۲]
۸- خداوند انواع حمایت‌ ها و امدادهای غیبی خود را نثار افراد باتقوا می‌ کند.[توبه،۳۶و۱۲۳]
 ۹- تقوا راه نجات از خطرات قیامت و خوش عاقبتی و رسیدن به رستگاری است.[مریم ۷۲]


عوامل مؤثر در تقوی:

■اکنون به گوشه ای از آثار و برکات تقوا اشاره شد، به عواملی که در پیدایش تقوا مؤثر است نیز اشاره می ‌کنیم:

 ۱- ایمان به مبدأ و معاد، انسان را در برابر گناهان بیمه می‌ کند و هرچه ایمان قوی‌تر باشد، تقوا بیشتر است.

۲ نظارت عمومی (امر معروف و نهی از منکر) سبب رشد تقوا در جامعه است.

۳-تربیت خانوادگی ،۴-لقمه حلال، ۵- رفتار مسئولین ۶-دوستان (همسر همکار همسایه و هم‌ درس) ۷- اشتغال، ۸-رفیق شدن با افراد باتقوا، از عواملی است که در تقوا مؤثر می ‌باشد. 

آیا تقوا محدودیت هست؟

بعضی خیال می‌ کنند تقوا محدودیت و زندان است، ولی تقوا قلعه و دژ است. فرق بین زندان و قلعه آنست که زندان را از بیرون قفل می‌ کنند و یک محدودیت تحمیلی است که با آزادی بشر سازگار نیست، اما قلعه را انسان خود انتخاب می‌کند و خودش از درون قفل میکند   تا از انواع حوادث بیمه باشد.
 راستی، ما که کفش به پا می ‌کنیم، پای خود را بیمه می ‌کنیم یا محدود؟
پس هر محدودیتی بد نیست و هر آزادی ارزش نیست. همانگونه که هر توسعه‌ ای ارزش نیست. زیرا میکروب سرطان هم گاهی در بدن توسعه پیدا می ‌کند، و هر عقب ‌گرد و ارتجاعی بد نیست .  بیمارانی که به پزشک مراجعه می ‌کنند، هدفی جز برگشت به حالت قبل ندارند و این برگشت ارزش است. {تقوا؛ یعنی ایمن سازی}
زنان و دخترانی که به اسم آزادی، به هر شکلی خود را در معرض دید دیگران قرار می ‌دهند، اگر چند دقیقه تنها چند دقیقه با خود فکر کنند، حتی اگر مسلمان نباشند، عقل و علم ایشان، آن ‌ها را به سوی پاکی و عفت و پوشش دعوت خواهد کرد. زیرا بد حجابی یا بی‌ حجابی عامل: 

۱ - سوء ظن نسبت به آن‌ ها 
۲- توطئه برای ربوده شدن آنان 
۳- گسستن نظام خانواده 
۴- تحریک‌ های نابجا و بهم خوردن تعادل روحی 
۵- گرایش به خودنمائی و تجملات 
۶- ضربه علمی به دانشجویان و از بین بردن تمرکز فکری آنان نسبت به درس و مطالعه 
۷- خجل کردن افراد بی ‌بضاعتی که توان تهیه این‌گونه لباس و تجمل را ندارند.
۸- ضربه اقتصادی، زیرا به جای دقت در کار، به هوس‌بازی سرگرم می شوند 
۹- به ناکامی کشاندن زنان و دخترانی که شکل و روی در خور توجهی ندارند 
۱۰- ایجاد دغدغه برای والدین 
۱۱- راضی کردن هوسبازان 
۱۲- پیدایش رقابت‌های منفی 
۱۳- فرار از خانه 
۱۴- پیدایش اطفال نامشروع 
۱۵- بروز امراض مقاربتی 
۱۶-پیدا شدن  امراض روانی 
۱۷- پیش آمدن مسائلی از قبیل سقط جنین، خودکشی یا دیگرکشی یا حمله به دیگران و حوادث رانندگی و... که این‌ها به هم گوشه‌ ای از بی ‌تقوایی درباره یکی از مسائل (حجاب )است.

شاید به همین دلیل باشد که در قرآن، این‌همه در مورد تقوا سفارش شده است و امام جمعه باید در همه خطبه‌ها، مسئله تقوا را مطرح کند و قرآن به مقدار کم تقوا قانع نیست و می‌ فرماید:《فَاتَّقوُاالله مَا استَطَعتُم
 تا آنجا که می توانیم تقوا داشته باشید. و در جای دیگر می ‌فرماید:《بِاتَّقوُا اللهَ حَقَّ تُقاتِهِ》 آن ‌گونه که حق تقوا است تقوا داشته باشید.

 البته نباید مایوس شویم، زیرا هرگاه به گناهی گرفتار شدیم، می توانیم با طناب نماز و توبه و استمداد از خداوند،خود را از منجلاب گناه نجات دهیم. 


نام کتاب: تفسیر سوره حجرات
نام نویسنده: محسن قرائتی



توسط: ساکی


تاریخ ارسال مطلب: ۸:۳ - ۱۳۹۹/۸/۲۸
ارسال نظر
نام:
آدرس ایمیل:
متن: *
عدد روبرو را تایپ نمایید
  • دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط مدیر مربوطه در وب منتشر خواهند شد.
  • پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشند منتشر نخواهند شد.
  • پیام هایی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط باشند منتشر نخواهند شد.


مهمترین مطالب
مهمترین مطالب گروه