پنج شنبه ۲۸ شهریور ۱۳۹۸
کد مطلب: ۵۱۳۶

 پرسش و پاسخ پیرامون امام زمان عجل الله
مهدویت

پرسش و پاسخ پیرامون امام زمان عجل الله

::> ولایت آنلاین، گروه عقاید <::
خداوند متعال می فرماید: «و کسانی که در راه ما جهاد و کوشش کنند البته ما آنها را به راه هایمان هدایت خواهیم کرد.»

بسم الله الرّحمن الرّحیم

موضوع: مردم می پرسند و پرسش و پاسخ پیرامون امام زمان عجل الله:


پیشگفتار:
انسانها در دوران زندگی خود ممکن است از نظر شک و شبهه دچار بحران شوند، لذا در وضعیت خاصی قرار می گیرند، مخصوصا زمانی با مجموعه ای از افکار و عقاید و آرای مخالف محیط خود گاهی نیز با تبلیغات از راه های گوناگون مواجه گردد. لذا انسان اگر واقعا حقیقت جو باشد خداوند او را راهنمایی خواهد کرد. خداوند متعال می فرماید: «والذین جاهدوا فینا لنهدینهم سبلنا» سوره عنکبوت، آیه 69. و کسانی که در راه ما جهاد و کوشش کنند البته ما آنها را به راه هایمان هدایت خواهیم کرد.
شک و شبهه بر دو قسم است، گاهی مقدس است اگر معبر و مقدمه ای برای رسیدن به یقین باشد، گاهی نامقدس در صورتی که وسیله ای برای ضربه زدن به یقین بعد ار تحقیق باشد.
شهید مطهری رحمه الله علیه درباره شک مقدس می فرماید: «…اگر این تشکیکات وارد جامعه نشود خطر است. اگر وارد نشود کم کم مردم آن حالت دینی شان رو به تحجر، و نه تحجر که رو به عفونت می رود. 
درست مثل آب کاملا صافی که آن را در حوض قرار می دهیم و اگر مدتی بماند می گندد. اگر در مردم یک حالت آرامش باشد و بر معتقدات دینی و مذهبی تازیانه شک نخورد در آن صورت عوام پیشتاز آن معتقدات می شود. وقتی عدم پیشتاز بشنوند دائم از خودشان چیزی می رسانند…
ولی برخی شک ها نوعی بیماری است، مانند وسوسه، شک کثیر الشک در نماز، وضو و سایر عبادات و طهارت و نجاست. این گونه شک ها و شبهه ها نوعی بیماری و مرض است. زیاد شک کردن نوعی بیماری است. 
برخی معتقدند انسان در هر سن و معلوماتی که باشد بی قید و شرطی می تواند به هر سخنی گوش فرا دهد. اینان به آیه شریفه: (فبشر عبادی الذین یستمعون القول فیتبعون احسنه)؛ سوره زمر، آیه 17و 18. تمسک می کنند. در صورتی که آیه شریفه در مورد اندیشمندان و صاحب نظرانی است که قدرت و توان تشخیص «قول احسن» را دارند نه هر کسی، در هر سن و سال و سطحی از معلومات می تواند این چنین باشد. چنان که در ادامه آیه شریفه می فرماید: (اولئک الذین هداهم الله و اولئک هم اولوا الالباب)؛ سوره زمر، آیه 18. «آنان کسانی اند که خدا هدایتشان کرده و آنان خردمندان و صاحبان مغز و عقل اند.»
بنابراین تا وقتی که انسان اعتقادهایش را از منابع موثق و معتبر محکم نکرده و قدرت پاسخگویی به شبهات را ندارند، نباید در این وادی قدم بگذارد. انسان باید زمان شناس باشد، برای حال و آینده اش برنامه ریزی کند؛ نه اینکه بنشیند و هنگامی که با شبهات بنیان کن و تبلیغات مسموم رو به رو شد به فکر چاره ای بیفتد، بلکه مانند واکسنی که برای پیشگیری امراض به کودکان تزریق می کنند ما نیز با طرح شبهات و جواب آنها به طور فشرده اطلاعی از آنها داشته باشیم تا هنگام مواجهه با مخالفان خود را نباخته و توان جواب گویی را داشته باشیم. 
امام صادق علیه السلام فرمودند: «کسی که زمان شناس است شبهات بر او هجوم نخواهد آورد.»
امام علی علیه السلام فرمود: «هر کسی که روزگار خود را شناخته و زمان شناس باشد از آمادگی غافل نخواهد شد.»
ولی این بدان معنا نیست که علما و دانشمندان هیچ وظیفه ای ندارد، بلکه وظیفه سنگینی بر دوش آنان است و باید به هر نحوی ممکن توجیه گر عقلایی شک ها و شبهه ها باشند تا مردم خصوصا نسل جوان به سر منزل یقین برسند. 

 چه آثار و فوایدی بر بحث از مهدیت در این زمان مترتب است:
برخی بر این گمان اند که طرح و بررسی موضوع مهدویت در این زمان امری بی فایده است، زیرا این موضوع مربوط به آینده بشریت است و آینده و اتفاقات آن امری است مجمل و مبهم، اما آنچه وظیفه ماست اینکه به تکالیف خود در عصر و زمان خود عمل کنیم؛ زیرا هر عصر و زمانی مقتضیات خود را می طلبد…. 
پاسخ: بحث از مهدیت در این عصر و زمان آثار و فوایدی دارد که به برخی از آنها اشاره می کنیم:
1- آرمان قیام و انقلاب مهدی علیه السلام یک فلسفه بزرگ اجتماعی، اسلامی است. این آرمان بزرگ گذشته از اینکه الهام بخش ایده و راه گشای به سوی آینده است، آینده بسیار مناسبی است برای شناخت آرمان های اسلامی. 
2- نوید به برپایی حکومتی جهانی و اسلامی ارکان و عناصر مختلفی دارد که برخی فلسفی و جهانی است. و جزئی از جهان بینی اسلامی است، و برخی فرهنگی و تربیتی است، برخی سیاسی است و برخی اقتصادی و برخی اجتماعی است. و برخی انسانی یا انسانی، طبیعی می باشد.
انسان می تواند با الگو پذیری از برنامه های جامع و فراگیر حضرت در عصر ظهور به آرمان های واقعی اسلام نزدیک شود.
3- در طول تاریخ و در سطح جهان، انقلاب های گوناگونی از قبیل فرهنگی، سیاسی، اجتماعی و … صورت گرفته است، ولی اکثر این انقلاب ها یا در شروع موفق نبوده و یا اینکه در مواجهه با مشکلات فراوان و مقابله با دشمنان خود نتوانسته است دوام بیاورد… و تنها نگاه سبزی که شیعه به مهدویت دارد می تواند با ایجاد روحیه امید در جامعه، مردم را از نا امیدی و یأس برهاند. شیعه معتقد به امام زمانی زنده و حاضر و ناظر بر اعمال خود است که او را در مواقع حساس کمک کار خواهد بود. این اعتقاد از جهت روان شناسی آثار عمیقی را در روحیه شیعیان خواهد گذاشت.
4- از آن جهت که وقت تشکیل حکومت امام زمان عجل الله مشخص نیست و هر لحظه می تواند زمان ظهور باشد، لذا وظیفه داریم که نظری به مباحث مهدویت و ظهور کرده و خصوصیات عصر ظهور و وظایف خود در آن عصر را بدانیم. 
5- رسیدن به حکومت جهانی توحیدی در عصر ظهور، شرایطی دارد که برخی از آنها به دست خود بشر حاصل می گردد، از آن جمله رسیدن بشر به تکامل همه جانبه و رسیدن به مستوای عالی فکری است. لذا بر ماست که آرمان های اصیل اسلامی در عصر ظهور را بدانیم تا بتوانیم هر چه بهتر در نزدیک شدن آن سهیم بوده و زمینه ساز ظهور حضرت باشیم.
6- بحث از مهدیت تنها بحث از اموری نیست که مربوط به آینده بشریت باشد، بلکه بحث از امامت و مهدویت است، بحث از اینکه در هر زمان باید امام معصومی موجود باشد، خواه حاضر و مشهور و خواه غایب و پنهان تا حجت ها و بینات خداوند باطل نگردد. 
لذا در روایات اسلامی از رسول خدا صلی الله علیه و آله می خوانیم: «من مات و لم یعرف امام زمانه مات میته جاهلیه»؛ هر کسی بمیرد و پیشوای زمان خود را نشناسد مرده است از نوع مردن زمان جاهلیت. 
بحث از مهدیت، بحث از غیبت و فلسفه آن و آثار و برکات وجود امام در این عصر غیبت است. 
لذا بحث از مهدویت از وظایف و تکالیف شیعه در عصر غیبت است. 

آیا عقیده مهدویت مورد اجماع مسلمین آید؟
عقیده به مهدویت از عقایدی است که مسلمان با اختلافات مذهبی که دارند بر آن اتفاق دارند، و هرگز به مذهب خاصی اختصاص ندارد، زیرا جمیع شیعه امامیه، زیدیه، مالکی ها، منفی ها، شافعی ها، حنبلی ها و وهابیان بر این مسأله اتفاق نظر دارند که شخصی از عترت پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله قیام کرده و زمین را پر از عدل و داد خواهد کرد، آن گونه که پر از ظلم و جور شده باشد. 
جماعتی از علمای اهل سنت تصریح کرده اند که این عقیده مورد اتفاق مسلمین است و حتی برخی از فقها اهل سنت به وجوب قتل منکر آن فتوا داده اند. 
شهید صدر رحمه الله علیه می فرماید: «به راستی اعتقاد به حضرت مهدی عج الله تعالی فرجه الشریف به عنوان پیشوای منتظر برای تغییر جهان به جهانی بهتر، در احادیث پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله به طور عموم و در روایات اهل بیت علیهم السلام به طور خصوصی آمده است و به حدی به این مسئله تأکید شده که جای هیچ شکی را برای انسان باقی نمی گذارد…
شیخ عبدالمحسن بن حمد العباد می گوید: «همانا کثرت احادیث مهدی عج الله و تعدد طرق آنها و اثبات آنها در کتاب های اهل سنت به حدی است که بسیار دشوار به نظر می رسد که بتوانیم بگوییم حقیقتی ندارد، مگر اینکه کسی جاهل بوده یا اهل جدل باشد، یا دقت در سندهای آنها نکرده باشد و بر کلام بزرگان اهل علم واقف نباشد…». عقیده اهل السنه و الاثر فی المهدی النتظر، مجله جامعه اسلامیه، شماره 3. 
شیخ عبدالعزیز بن عبدالله بن باز می گوید: «پس امر مهدی عج الله معلوم و احادیث در آن مستفیض بلکه متواتر و تقویت کننده یکدیگرند، و جماعتی از اهل علم ادعای تواتر آنها را نموده اند…».
منظور از مهدویت نوعی و شخصی چیست؟
گاهی در تعبیرات از مهدویت شخصی و نوعی استفاده می‌شود، مثلا گفته می شود: اهل سنت مهدویت نوعی را قبول دارند و شیعه امامی مهدویت شخصی را، مقصود از این دو چیست؟
شیعه قائل به مهدویت شخصی است؛ یعنی معتقد است به اینکه مهدی موعود عج الله شخصی است معین که متولد شده و تا کنون زنده ‌است و در آینده ظهور خواهد کرد و او کسی جز فرزند امام حسن عسکری علیه السلام نیست. 
ولی اهل سنت معتقد به مهدویت نوعی است؛ یعنی معتقد است که در آخر الزمان شخصی از ذریه پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله به نام مهدی متولد شده، و ظهور خواهد کرد. و اوست کسی که زمین را پر از عدل و داد خواهد کرد همان گونه که پر از ظلم و جور شده باشد، گرچه وجود خارجی ندارد.
تعبیر مهدی نوعی و شخصی کار برد دیگری نیز دارد که نزد عرفا متداول است برخی از عرفانی اهل سنت همچون مولودی معتقدند به اینکه در هر زمانی باید که مهدی عج الله باشد خواه از نسل علی و خواه از نسل عمر. 
مقصود آنان از مهدی عج الله، همان قطب عالم امکان است، ولی شیعه قائل است که در هر زمان باید امام معصوم موجود باشد، ، زیرا بدون آن زمین مضطرب خواهد شد. 


اگر موضوع مهدویت حضرت مهدی عج الله واضح بوده، چرا عده ای به مهدویت غیر او معتقد شدند؟
اگر چه در برخی از احادیثی که از جانب رسول خدا صلی الله علیه و آله و اهل بیت او درباره خروج مهدی عج الله وارد شده، تصریح شده که او قطعا فرزند امام حسن عسکری علیه السلام یازدهم است، ولی برخی هنگامی که ظلم و تجاوز را زیاد می دیدند و از طرفی همه اهل بیت را هدایت شده و هادی می دانستند، گاهی به امید اینکه یکی از اهل بیت، مهدی امت است به سراغ او می آمدند و ادعای مهدویت در حق او می کردند و جماعتی را نیز به دنبال خود می کشیدند. این افراد غالبا از انسان های ساده اندیش و جاهل بودند، و در برخی از مورد مسأله سیاسی نیز در این ادعا دخالت داشته است.
2- کسانی که چنین ادعای داشته اند هرگز دوام نیاورده و بعد از مدت کوتاهی به جرگه عموم شیعیان پیوسته و یا منقرض شده اند.
3- میزان در عقیده یک مذهب، نظر غالب افراد و علمای آن مذهب است. و می دانیم که عقیده به مهدویت حضرت مهدی عج الله فرزند امام حسن عسکری علیه السلام عقیده قریب به اتفاق شیعیان به حساب می آید.
4- در برخی از موارد که گروهی قائل به مهدویت غیر از حضرت مهدی عج الله شدند به جهت شبهه ای بوده که برای آنها پدید آمده است؛ گرچه این حیرت نیز بعد از مدت کوتاهی برطرف گشت.
چرا امام زمان عجل الله خود را نشناسیم، به مرگ جاهلی از دنیا رفته ایم؟
اولا: شکی نیست که معرفت، تأثیر به سزایی در عملکرد انسان دارد، هر چه معرفت انسان. به کسی با عقیده ای بیشتر و راسخ تر باشد، تأثیر آن در ناحیه عمل بیشتر خواهد بود. و به طور کلی انسان بدون معرفت نمی تواند در ناحیه عمل، حق مطلب را ادا کند. لذا علمای کلام از همین طریق و به ملاک لزوم شکر منعم قائل به وجوب معرفت خداوند شده اند. امام زمان عجل الله حجت خدا بر روی زمین است و مطابق نصوصات، اطاعت او واجب است، لذا باید به او در حد امکان معرفت حاصل کنیم، و گرنه با مرگ جاهلی از دنیا رفته ایم. 
ثانیا: ما وظیفه داریم امام زمان خود را بشناسیم تا دنباله رو هر کسی نباشیم. چه کسی را الگوی خود قرار دهیم و دین را از چه کسی اخذ کنیم ؟ آیا می توان از هر کسی که متاعی از دین را عرضه کرد به سراغش رفته، او را الگو و امام خود قرار دهیم؟ باید در مرحله اول خصوصیات امام را شناخته و مصداق آن را مشخص کنیم، آن گاه به دنبال ایشان رفته و آن را حضرت را رهبر خود قرار دهیم. قطعا باید چنین باشد و گرنه در هنگام مرگ، مرگی با جهالت خواهیم داشت.


آیا ایمان به ظهور منجی نزد ادیان و ملل دیگر نیز وجود دارد؟
ایمان به ظهور منجی بشریت از وضع موجود و اقامه عدل و داد، فطری بشر است و لذا این عقیده در هر ملت و دینی وجود دارد. 
محمد امین زین الدین می گوید: «شکی نیست که اعتقاد به اصلاح جامعه از وضعیت موجود از ابتدای تاریخ بشر در ذهن مردم وجود داشته است و از عقاید اختصاصی دین اسلام نیست، زیرا در بین ادیان آسمانی قبل از ظهور اسلام مشاهده می کنیم که همگی خبر از وقوع این حقیقت داده اند و حتی صفات مصلح و راه کارهای اصلاحی او را نیز بیان کرده اند، گرچه نام او را مهدی و دعوت اصلاحی او را به نام مهدویت نگذاشته اند… این عقیده و فکر حتی به ادیان دیگر از قبیل زردشتی و بر همنی و …نیز سرایت کرده است…» مع الدکتور احمد امین فی حدیث المهدی و المهدیه، ص 11. در بین ادیان آسمانی و آیین های شبه دینی و ملت ها، می توان از اینها نام برد:
1- یهود به بازگشت عزیز یا منحاس بن عازر بن هارون اعتقاد دارد. 
2- مسیحیت با ایمان به بازگشت عیسی علیه السلام
3- زردشت با ایمان به بازگشت بهرام شاه.
4- هندوها با ایمان به بازگشت فیشنوا. 
5- مجوس با ایمان به بازگشت أوشیدر.
6- بودایی ها در انتظار ظهور بودا.
و … . الامامه و قیام القیامه، ص 270 و 271؛ العقیده و الشریعه فی الاسلام، ص192.


ضرورت برپایی حکومت عدل جهانی از راه فطرت چگونه قابل تبیین است؟
ایمان به حمایت ظهور منجی عالم در فکر عموم انسان ها وجود دارد، منشأ این فکر یک رشته اصول قوی و متین است که از سرشت و فطرت اصیل انسانی سر چشمه گرفته است؛ زیرا بشر فطرتا طالب رسیدن به کمال در تمام زمینه های مربوط به خود است و او می داند که این کمال، تنها در سایه حکومت عدل توحیدی تحقق می یابد. 
شهید صدر رحمه الله علیه می فرماید: «اعتقاد به مهدی عج الله تنها نشانه یک باور اسلامی با رنگ خاص دینی نیست، بلکه افزون بر آن، عنوانی است بر خواسته ها الهام فطری مردم است که با همه اختلاف هایشان در عقیده و مذهب در یافته اند که برای انسانیت در روی زمین، روز موعودی خواهد بود که با فرا رسیدن آن، هدف نهایی و مقصد بزرگ رسالت های آسمانی تحقق می یابد…». بحث حول المهدی عج الله، ص7و8.
برهان فطرت را با بیان های مختلف می توان تبیین نمود:
بیان اول
الف. انسان در درون خود میل به حکومت عدل جهانی توحیدی را احساس می کند. ب. این حکومت باید موجود شود؛ زیرا میل و کشش درونی از امور ذات الاضافه است که بدون مضاف الیه امکان پذیر نیست. 
ج. مصداق کامل آن حکومت حضرت مهدی عج الله است. نتیجه: حکومت عدل جهانی ضرورت دارد.
بیان دوم
الف. انسان با قطع امید از وضعیت موجود جهان احساس نوعی امید به حکومت برتر دارد.
ب. وجود چنین امیدی دلیل بر تحقق آن در عالم خواهد بود.
بیان سوم
الف. انسان فطرتا از ظلم متنفر است.
ب. انسان آنچه را که از او متنفر است طبیعتا نا بودی آن را خوش دارد.
ج. بشر، خود به تنهایی قادر بر این عمل نیست.
نتیجه: برپایی حکومتی که در آن از ظلم نباشد ضرورت دارد.


منبع: پرسش و پاسخ پیرامون امام زمان عجل الله
از استاد علی اصغر رضوانی


نویسنده کبری شعبانی


تاریخ ارسال مطلب: ۱۴:۲۰ - ۱۳۹۸/۲/۲۷
ارسال نظر
نام:
آدرس ایمیل:
متن: *
عدد روبرو را تایپ نمایید
  • دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط مدیر مربوطه در وب منتشر خواهند شد.
  • پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشند منتشر نخواهند شد.
  • پیام هایی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط باشند منتشر نخواهند شد.


مهمترین مطالب
مهمترین مطالب گروه