پنج شنبه ۵ اردیبهشت ۱۳۹۸
کد مطلب: ۵۰۷۳

آموزش فقه
شناخت احکام

آموزش فقه

::> ولایت آنلاین، گروه احکام <::
سعادت بشر در این جهان و جهان آخرت، در گرو شناخت تعالیم اسلامی و اعتقاد کامل به آنها و تطبیق برنامه های روز مره در تمام زوایای آن -چه فردی و چه اجتماعی- بر قوانین نجات بخش اسلام است.

  بسم الله الرّحمن الرّحیم

آموزش فقه:

شناخت احکام :

سعادت بشر در این جهان و جهان آخرت، در گرو شناخت تعالیم اسلامی واعتقاد کامل به آنها و تطبیق برنامه های روز مره در تمام زوایای آن - چه فردی و چه اجتماعی-بر قوانین نجات بخش اسلام است.
برنامه های اسلام به سه دسته تقسیم می شود:
الف: برنامه های اعتقادی (اصول عقاید)
ب: دستور های عملی(فقه یا احکام )
ج: مسائل اخلاقی.
دسته اول، برنامه هایی در رابطه با سالم سازی فکر و اعتقاد انسان است و مکلف باید به آنها یقین کند و آنها را روی دلیل بپذیرد و چون این بخش از برنامه های اسلام اعتقادی است و نیازبه یقین دارد، پیروی از دیگران (تقلید) در آنها راه ندارد، گر چه می توان از راهنمایی دیگران برای تحصیل یقین بهره مند گردید.
دسته دوم، که برنامه های عملی است،مشتمل بر«باید ها» و«نباید ها» یی است که با انجام دادن و ترک آنها (همراه با اعتقاد صحیح )اطاعت الهیتحقق می یابد؛ مانند خواندن نماز، پرداخت زکات و پرهیز از غیبت و سرقت.
دسته سوم، آموز هایی در رابطه با پرورش روح و سلامت روان آدمی است که شیوه تقویت صفات پسندیده؛ مانند عدالت، سخاوت، شجاعت و عزت در نهاد انسان ها و مبارزه با صفات ناپسند و زشت؛ مانندحسد، بخل و نفاق را بیان می کند.
پس از شناخت جایگاه احکام در بین معارف دینی، باید شیوه دستیابی به آنها را بشناسیم.
انسان برای شناخت و پی بردن به احکام دین، باید اجتهاد کند و از منابع مربوط، بدان ها دست یابد، با از کسی که با اجتهاد، احکام را استنباط کرده،تقلید کند.
شناخت مسائل فقهی پیش نیاز عمل به آنهاست و عمل به احکام، براساس یکی از این سه امر است:

  «اجتهاد» «تقلید» «احتیاط»

تقسیم احکام:
در یک تقسیم کلی تمام احکام دینی رابه دو دسته تقسیم کرده اند:
تکلیفی؛
وضعی؛
دسته اول، احکامی است که تکلیف و وظیفه انسان را نسبت به اعمال و رفتار وی مشخص می کند، مانند واجب بودن نماز و حرام بودن ظلم.
دسته دوم، احکامی است که وضعیتو کیفیت اشیا را در ار تباط با اعمال انسان مشخص می کند، مانند صحیحبودن نماز یا باطل بودن روزه، طهارت برخی اشیا و نجاست برخی دیگر.

اقسام احکام تکلیفی: 
1- واجب؛ عملی است که انجام دادنش لازم است و ترک آن عذاب دارد، مانند نماز.
2- حرام؛عملی است که ترک آن لازم است و ارتکابش عذاب دارد، مانند دروغ.
3- مستحب؛ عملی که انجام دادنش مطلوب است و ثواب دارد ولی ترک آن عذاب ندارد، مانند خواندن نماز شب.
4- مکروه؛ عملی که ترک آن از انجام دادنش بهتر است ولی ار تکابش عذاب ندارد، مانند پوشیدن لباس سیاه در نماز.
5- مباح؛ عملی که انجام دادن و ترک آن مساوی است؛ نه عذابی دارد و نه ثوابی، مانند بسیاری از اعمال.

اجتهاد:
مجموعه احکام دین (فقه)، دستور عمل و شیوه رفتار انسان را در بر دارد، برای آنکه انسان مطابق احکام دین عمل کند، شناخت آنها نیز لازم است، که به یکی از این دو روش امکان پذیر است:

الف) تفصیلی یا استدلالی (اجتهادی)
ب) اجتمالی یا غیر استدلالی(تقلیدی)

تمام افراد در انتخاب یکی از دو راه آزادند و از صدر اسلام تا کنون به طور طبیعی دسته ای از افراد علاقه مند که دارای شرایط و استعداد لازم بوده اند با ورود به حوزه های علوم دینی و پس
از سال ها رنج و تلاش علمی به مرحله شناخت اجتهادی احکام رسیده اند و دیگران نیز راه دوم را پذیرفته اند و برای رفع نیاز خود به عالمان و متخصصان علوم دینی مراجعه کرده اند.
در این درس و درس آینده به شیوه و شرایط این دو روش می پردازیم.

اجتهاد:

اجتهاد در لغت به معنای کوشش و تلاش کردن است. و در اصطلاح فقه عبارت است از استنباط و استخراج مسائل شرعی از منابع مربوط به آن.
به شخصی که توانایی اجتهاد را داشته باشد «مجتهد» یا «فقیه»می گویند.

مقدمات اجتهاد: 
علومی که به عنوان«مقدمات اجتهاد» باید فرا گرفت عبارتند از:

1-علوم عربی مشمل بر صرف: علم به تغییر کلمات جهت به دست آمدن معانی مختلف؛
نحو: علم به ترکیب کلمه و ساختار جمله؛
معانی، بیان، بدین: علم زیبا سازی نوشتار و گفتار و شناخت آن زیبایی ها؛
 لغت: شناخت معانی کلمات.

2- منطق: علم درست اندیشیدن و استدلال کردن.
3- اصول فقه: شناخت شیوه استنباط احکام.
۴- رجال: آشنایی با شخصیت های حدیث، (اسناد روایات).
۵- درایه: شناخت معانی و مفاهیم احادیث و درست آن از نادرست.
۶- تفسیر و علوم قرآنی: شناخت دانش های مرتبط با قرآن و فهم دقیق آیات فقهی قرآن.
۷- آشنایی به محاورات عرفی و زبان مردمی که مورد خطاب قرآن و سنت بوده اند.
۸- آشنایی با گفته ها و نظریات پیشینیان، جهت عدم وقوع در خلاف شهرت و اجماع.
۹- برسی فتاوا و اخبار اهل سنت، به خصوص در موارد تعارض اخبار.
۱۰- تلاش در جهت استنباط احکام و تمرین در آن، به حدی که ملکه استنباط  حاصل شود.
با فرا گرفتن علومی که گفته شد و با وجود شرایط لازم، شخص مجتهد باید طبق آنچه استنباط کرده عمل نماید و چنانچه در استنباط خود اشتباه کرده باشد معذور است.

سه مساله:

1- اجتهاد، واجب کفایی است و اگر افرادی (به تعداد کفایت) بر این امر اقدام کردند، تکلیف از دیگران ساقط است.
2- کسی که اهلیت فتوا دادن بر او حرام است.
3- اجتهاد، اختصاص به مردان ندارد، بانوان نیز می توانند در این رشته علمی تحصیل کنند و به مرحله اجتهاد برسند.

منابع فقه(احکام):

1- قرآن؛
2- سنت(قول و فعل و تقدیر معصوم علیه السلام)

3- عقل؛
4- اجماع(اتفاق نظر فقها برحکمی از احکام شرعی )
قرآن، مجموعه وحی الهی بر پیامبر اکرم اسلام(ص) است و بدون هیچ گونه نقض و اضافه به دست ما رسیدهو اولین و بهترین ملاک عمل و منبع استنباط احکام می باشد.
قول معصوم:
مجموعه گفتار معصومین (ع ) و دستور ها و آموزش های قولی آنان،که روش درست کرداری را به ما می آموزد، یکی از منابع معتبر فقهی است که در کتب روایی جمع آوری شده است.
فعل معصوم:
از آنجا که معصومین(ع ) از هر خطا و اشتباهی در امان هستند، کردار  آنان نیز مانند گفتار شان می تواند ملاک عمل برای ما باشد، که این دسته نیز در کتب تاریخی و روایی با عنوان «سیره عملی معصومین(ع )» آمده است.
تقریر معصوم:
چون نهی از منکر و باز داشتن افراد جامعه از کار خلاف و اشتباه (جز در موارد تقیه )، از وظایف پیشوایان معصوم (ع ) است، از این رو، در مواردی که فرد را افراد در حضور معصوم (ع) عملی را انجام داده باشند، در حالی که تقیه ای در کار نبوده، و معصوم(ع ) آن عمل را تاییدکرده یا لااقل از آن نهی نکرده باشد، به عنوان عملی مورد امضا و تقریر ایشان،می تواند ملاک دیگران برای عمل و منبعی برای استنباط احکام  باشد.
عقل و اجماع:
اگر برای حکمی از احکام، دلیلی از قرآنو سنت نیابیم، آنچه که عقل انسان بدان حکم کند و یا فقهای شیعه بر آن اتفاق نظر داشته باشند، که حاکی از رضایت معصوم (ع ) باشد، می توان مطابق آن فتوا داد و وظیفه مکلفان را مشخص کرد.


نام کتاب: آموزش فقه
نام نویسنده کتاب : محمد حسین فلاح زاده 


نام نویسنده مطلب: عالیه شریفی


تاریخ ارسال مطلب: ۸:۰ - ۱۳۹۸/۱/۲۵
ارسال نظر
نام:
آدرس ایمیل:
متن: *
عدد روبرو را تایپ نمایید
  • دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط مدیر مربوطه در وب منتشر خواهند شد.
  • پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشند منتشر نخواهند شد.
  • پیام هایی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط باشند منتشر نخواهند شد.


مهمترین مطالب
مهمترین مطالب گروه