پنج شنبه ۲۶ مهر ۱۳۹۷
کد مطلب: ۳۶۶۴

نمونه هایى از فضائل و سیره فردى امام حسن مجتبى (علیه السلام )‌
امام شناسی

نمونه هایى از فضائل و سیره فردى امام حسن مجتبى (علیه السلام )‌

::> ولایت آنلاین، گروه ثقلین <::
امام حسن علیه‌ السلام از آگاه‌ ترین و دانشمند ترین افراد زمان خود بود و آثار دانش، از کودکی در چهره مبارکش دیده می‌ شد. علاقه‌ مندی به علم‌ آموزی، در کودکی او را برآن می‌ داشت که هر روز در مسجد حضور پیدا کند و سخنان وحی را به خاطر بسپارد و برای مادر بازگو کند.

بسم الله الرّحمن الرّحیم

نمونه هایى از فضائل و سیره فردى امام حسن مجتبى(علیه السلام )‌:

ذکاوت امام حسن مجتبى (علیه السلام )‌:

حضرت مجتبى صلوات الله علیه در سن هفت سالگى در مجلس حضرت رسول اکرم (صلی الله علیه و آله و سلم) حاضر مى‌ شد، آیات وحى را که تازه نازل شده بود یاد مى‌ گرفت و در خانه براى مادرش فاطمه (سلام الله علیها) مى‌ خواند، هر وقت امیرالمؤمنین (علیه السلام )‌ داخل خانه مى‌شد مى‌ دید که فاطمه زهرا آیات را مى‌ خواند. مى‌ فرمودند: چه کسى اینها را به تو یاد داد حال آنکه امروز نازل شده است ؟
حضرت فاطمه زهرا (سلام الله علیها) جواب مى‌ داد: فرزندت حسن، روزى امیرالمؤمنین (علیه السلام )‌ در خانه مخفى شد که ببیند حضرت مجتبى چطور آیات وحى را مى‌ خواند، حسن (علیه السلام )‌ داخل شد، آیات وحى را یاد گرفته بود، ولى تا خواست بخواند مضطرب شد و نتوانست، مادرش از اضطراب وى تعجب کرد، حضرت مجتبى جواب داد:
اى مادر بیانم کوتاه آمد، زبانم بند شد، ظاهراً یک مرد بزرگوارى مرا زیر نظر دارد و به من گوش مى‌دهد. در این هنگام امیرالمؤمنین (علیه السلام )‌ از پس پرده خارج شد و فرزند عزیزش را بوسید و مورد تفقد قرار داد: «قال یا اُمّاه قلّ بیانى و کَلّ لِسانى لعلّ سَیّداً یَرْعانى» 1 حضرت مجتبى صلوات الله علیه از اول آشنا به آیات وحى و داراى ذکاوت خاصى بود.

حلم‌:

یک نفر از اهل شام وارد مدینه شد، حضرت مجتبى (علیه السلام )‌ را دید که بر مرکبى سوار است و چون تحت تأثیر تلقینات شوم بنى امیه قرار گرفته بود، شروع به ناسزا گفتن کرد، او تند تند اسائه ادب مى‌کرد، امام (علیه السلام )‌ هم چیزى نمى‌گفت. تا وقتى که مرد شامى آرام شد.
حضرت مجتبى که درد او را مى‌دانست بر او سلام کرد و خندید و فرمودند: یا شیخ گمان مى‌کنم غریب هستى، شاید امر بر تو مشتبه شده است اگر بخواهى گذشت کنیم از تو گذشت مى‌ کنیم، اگر از ما چیزى بخواهى بتو مى‌ دهیم، اگر راهنمائى بخواهى راهنمائیت مى‌ کنیم، اگر از ما مرکبى بخواهى براى تو مرکب مى‌ دهیم، اگر گرسنه باشى، سیرت مى‌گردانیم اگر عریان باشى لباست مى‌ دهیم، اگر محتاج باشى بى‌نیازت مى‌ کنیم، و اگر حاجتى داشته باشى آنرا بر مى‌آوریم و تا در مدینه هستى اگر در خانه ما میهمان باشى براى تو بهتر خواهد بود، چون منزل ما وسیع و امکانات ما بسیار و موقعیت ما گسترده است .
مرد شامى از شنیدن این سخنان به گریه افتاد، سپس گفت: گواهى مى‌دهم که تو خلیفه خدا در روى زمین هستى، خدا داناتر است که رسالت خود را در کجا قرار بدهد، تو و پدرت مبغوضترین خلق در نزد من بودید ولى فعلاً محبوبترین خلق خدا در نزد من هستید:
«ثم قال أَشهدُ انّک خلیفةُ اللّه فى ارَضه، اللّهُ اعلم حیث یجعل رسالته ،کنت أَنت و ابوک ابغضُ خلق اللّهِ الىّ و الان أَنت اَحبّ خلق اللّه الىّ».
سپس آن مرد وسائل خویش به خانه آن حضرت آورد و تا در مدینه بود میهمان آن حضرت بود و بر محبت اهل بیت (علیه السلام )‌ معتقد شد.2
نگارنده گوید: معاویه و پیروان او درباره امیرالمؤمنین صلوات الله علیه و اهل بیت او، چنان تهمتهائى بستند و چنان ناروائیها نسبت دادند که عقل متحیر است و توانست ناسزاگوئى به آن حضرت را رسمیت بدهد، امام مجتبى (علیه السلام )‌ احساس کرده که این آدم ذاتاً بدجنس نیست ولى تحت تأثیر تبلیغات سوء قرار گرفته است، لذا با حلم و بردبارى او را معالجه فرمود.

در یاد حق‌:

امام صادق (علیه السلام )‌ مى‌ فرمایند: پدرم از پدرش به من حدیث کرد که: حسن بن على بن ابیطالب (علیهما السلام) از همه اهل زمان خود عابدتر بود، به زهد و بى اعتنائیش به دنیا و فضیلتش کسى نمى‌ رسید، چون به حج مى‌ رفت، پیاده مى‌ رفت و گاهى پا برهنه مى‌رفت. چون مرگ را یاد مى‌ کرد مى‌ گریست، و چون قبر را یاد مى‌آورد گریه مى‌کرد، وقتى بعث و قیامت را یاد مى‌ نمود اشک مى‌ ریخت، وقتى که گذشتن از صراط را یاد مى‌آورد مى‌ گریست وقتى که در مقابل خدا قرار گرفتن را یاد مى‌ آورد فریاد مى‌کشید و بیهوش مى‌ شد.
چون به نماز مى‌ایستاد مفصلهاى بدنش به حرکت در مى‌آمد و چون بهشت و جهنم را یاد مى‌کرد مانند انسان مار زده مضطرب مى‌گشت، هر وقت به وقت خواندن قرآن به «یا ایها الذین آمنوا» مى‌ رسید، مى‌ گفت: لبیک اللهم لبیک.
در هیچ حالى او را ندیدند مگر آنکه خدا را ذکر مى‌ کرد. در سخن گفتن راستگوترین مردم و در بیان مطلب فصیحترین آنان بود. روزى به معاویه گفتند: اى کاش حسن بن على ابیطالب را بگوئى به منبر برود و سخن بگوید، تا معلوم شود که سخن گفتن نمى‌ تواند، معاویه از آن حضرت خواست تا منبر برود و سخن گوید، امام سلام اللّه علیه برخاست و به منبر تشریف برد، خدا را حمد کرد و ثنا گفت. آنگاه فرمودند:
«یا ایها الناس من عرفنى فقد عرفنى و من لم یعرفنى فانا الحسن بن على بن ابیطالب و ابن سیدة النساء فاطمة بنت رسول الله (ص)، انا ابن خیر خلق الله، انا ابن رسول الله (صلی الله علیه و آله و سلم) انا ابن صاحب الفضائل، انا ابن صاحب المعجزات، و الدلائل، انا ابن امیرالمؤمنین، انا المدفوع عن حقى، انا و اخى الحسین سیدا شباب اهل الجنة، انا ابن الرکن و المقام، انا ابن مکة و منى انا ابن المشعر و العرفات...»3
آن حضرت در مقابل خصم، همه کمالات و فضائل را به خودش اختصاص داد که یعنى: کسى به مقام آل محمد (صلی الله علیه و آله و سلم) نمى‌ رسد.

انفاق همه مال و نصف مال در راه خدا:

حضرت مجتبى صلوات الله علیه در احسان و انفاق در راه خدا قدمى برداشت که منحصر به فرد و از فضائل اختصاصى اوست و آن اینکه: دوبار همه دارایى خویش و سه بار نصف مال خود را در راه خدا انفاق و احسان نمود این مطلب مورد تصدیق همه است، شیعه و اهل سنت آنرا در کتابهاى خود نقل کرده‌اند، عبارت عربى روایت چنین است:
«خرجَ الحسنُ (علیه السلام )‌ من ماله مرّتین و قاسم لله ماله ثلاث مرّات حتّى انه کان یعطى نعلاً و یمسک نعلاً و یعطى خفاً و یمسک خفاً» یعنى: وقتى که نصف مال خود را در راه خدا مى‌داد چنان دقت مى‌ کرد تا جائى که یک نعلین و چکمه را مى‌داد و یک نعلین و چکمه را براى خود نگاه مى‌داشت.
رجوع شود به بحار ج 43 ص 339 و 357، مناقب ابن شهر آشوب ج 4 ص 14 فصل مکارم اخلاق، تذکرة سبط ابن جوزى ص 112 حالات امام حسن (علیه السلام )‌ صواعق المحرقه ابن حجر حالات امام حسن (علیه السلام )‌، فصول المهمه ابن صباغ ص .138 تاریخ الخلفاء سیوطى ص 73، نورالابصار شبلنجى ص 108، این روایت از حضرت صادق صلوات الله علیه به نقل مناقب با این لفظ نقل شده است:
«قال الصادق (علیه السلام )‌ ان الحسن بن على علیهما السلام حجّ خمسة و عشرین حجّة ما شیاً و قاسم الله تعالى ماله مرّتین و فى خبر قاسم ربه ثلاث مرّات و حجّ عشرین حجّة على قدمیه».

عمل طاقت فرسا:

از جمله فضائل حضرت مجتبى صلوات الله علیه آن است که: بیست و پنج بار پیاده به زیارت کعبه رفت با آنکه مرکبهاى خوب با او برده مى‌ شد ولى بعلت «افضل الاعمال أحمزُها» 4

مسافت چهار صد و پنجاه کیلومتر راه را زیر اشعه سوزان آفتاب و روى سنگریزه‌ هاى داغ، پیاده مى‌پیمود تا رضایت خدا را بیشتر فراهم آورد.
و چون این کار تصنّعى نمى‌تواند باشد، ایمان قوى و خلوص کامل لازم دارد، معاویه که مى‌خواست براى خودنمائیى کارهاى خوب انجام دهد، نتوانست این کار را بکند و حسرت مى‌ کشید و مى‌ گفت: بر چیزى غمگین نیستم مگر به آنکه نتوانستم پیاده به حج روم ولى حسن بن على (علیها السلام) بیست و پنج بار پیاده به مکه رفت. 5
جریان بیست و پنج بار به مکه رفتن را شیعه و اهل سنت در کتابهاى خویش نقل کرده و فریقین آنرا مسلم دانسته‌اند، اینک به بعضى از تعبیرها اشاره مى‌شود:
«قال الصادق (علیه السلام )‌: ان الحسن بن على علیهما السلام حج خمسة و عشرین حجة ماشیاً و قاسم الله ماله مرتین 6.
در روایت عبدالله بن عبید بن عمیر آمده: «قال لقد حج الحسن بن على خمساً و عشرین حجة ما شیاً و ان النجائب لتقاد معه» 7.
ناگفته نماند در مناقب و انوار البهیه و تاریخ الخلفاء و صواعق ابن حجر و اخبارالدول قرمانى ص 106 چنانکه گفته شد بیست و پنج بار نقل شده، سبط ابن جوزى در تذکره ص 178 و سید مؤمن شبلنجى در نور الابصار ص 108 و ابن طلحه در مطالب السؤول ص 67 بیست بار گفته‌اند.

خوف از محشر:

حضرت رضا از پدرانش صلوات الله علیهم نقل مى‌ کند: چون رحلت امام حسن (علیه السلام )‌ نزدیک شد، گریه کرد، گفتند: یا بن رسول الله آیا با آن منزلت که نسبت به رسول الله (صلی الله علیه و آله و سلم) دارى گریه مى‌ کنى؟! با آنکه آن حضرت در تقرب تو نسبت به او، چیزها گفته است؟! بیست بار پیاده به حج رفته و سه بار هر چه داشته‌ اى در راه خدا انفاق نموده‌ اى حتى یک نعلین را؟! فرمودند: فقط براى دو چیز گریه مى‌ کنم: وحشت موقف قیامت و مفارقت دوستان «فقال انّما أبْکى لخصلتین: لهَول المَطْلَع و فراق الأَحبّة»8

دانش و آگاهی از اسرار:

امام حسن علیه‌ السلام از آگاه‌ ترین و دانشمند ترین افراد زمان خود بود و آثار دانش، از کودکی در چهره مبارکش دیده می‌ شد. علاقه‌ مندی به علم‌ آموزی، در کودکی او را برآن می‌ داشت که هر روز در مسجد حضور پیدا کند و سخنان وحی را به خاطر بسپارد و برای مادر بازگو کند.
آورده‌ اند که روزی دو نفر نزد ایشان آمدند. حضرت به یکی از آن دو نفر فرمودند: دیروز با فلان کس درباره فلان مطلب این چنین گفته‌ای؟ او با شگفتی به دوستش گفت: گویی او اسرار را می‌ داند. سپس حضرت در بیان آگاهی از اسرار و دانش امام معصوم فرمودند: «ما امامان معصوم، هر چه در شب و روز اتفاق می‌افتد، می‌دانیم. خداوندِ بزرگ حلال و حرام و همه دانش‌ها را به پیامبر آموخت، آن گاه او کل دانش خود را به علی علیه‌ السلام آموزش داد».

تواضع پیشوای دوم:

در روایات آورده‌ اند که امام حسن علیه‌ السلام بر جمعی از فقرا عبور کرد که روی زمین نشسته و تکّه‌های نانی در پیش روی خود گذاشته بودند و پس از آن می‌خورند. چون آن حضرت را دیدند، تعارف کرده، گفتند: ای پسر رسول خدا، بفرما. امام پیاده شد و فرمودند: «به راستی که خدا مستکبران را دوست نمی‌دارد» و سپس شروع کرد به خوردن غذای آنان و چون سیر شدند، آن‌ها را به مهمانی خود دعوت کرد و پس از پذیرایی و اطعام؛ بر تن آنان لباس پوشانید. سپس فرمودند: «فضیلت و برتری از آن آن‌هاست؛ زیرا آن‌ ها به غیر از آن چه ما را بدان پذیرایی و اطعام کردند، چیزی نداشتند، ولی ما بیش از آن چه دادیم، باز هم داریم»!


پیوندها:

1- بحار ج 43 ص 338.
2- مناقب آل ابى طالب ج 4 ص 19 فصل مکارم اخلاق امام حسن (علیه السلام )‌.
3- بحارالانوار ج 43 ص 331 از امالى صدوق.
4- در نهایه گوید: «سئل رسول الله (صلی الله علیه و آله و سلم) اىّ الاعمال افضل فقال: احمزها» اى اشدّها.
5- بحار الانوار ج 43 ص 339، مناقب ج 4 ص 14 باب مکارم اخلاقه.
6- مناقب ج 4 ص 14 فصل مکارم اخلاق آن حضرت .
7- مستدرک حاکم ج 3 ص 169.
8- بحار ج 43 ص 332.


منابع:
1.پایگاه حوزه
2.پایگاه بلاغ
3.خاندان وحى، سید على اکبر قریشى، صص 324 – 319
4.صلح امام حسن(علیه السلام) ضامن بقاى اسلام ، احمد زمانى
5.اندیشه حکومت دینى ، ج 1صص 502 – 495
6.ماهنامه کوثر
7.ماهنامه گلبرگ


توسط: اکبری


تاریخ ارسال مطلب: ۱۴:۵۰ - ۱۳۹۷/۳/۱۲
ارسال نظر
نام:
آدرس ایمیل:
متن: *
عدد روبرو را تایپ نمایید
  • دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط مدیر مربوطه در وب منتشر خواهند شد.
  • پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشند منتشر نخواهند شد.
  • پیام هایی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط باشند منتشر نخواهند شد.


مهمترین مطالب
مهمترین مطالب گروه
پربیننده ترین
پربحث ترین