جمعه ۲۸ تیر ۱۳۹۸
کد مطلب: ۳۳۸۶

ولایت فقیه۲
"تداوم رهبری" ولی امر به "استمرار صلاحیت و شایستگی "وی بستگی دارد.

ولایت فقیه۲

::> ولایت آنلاین، گروه عقاید <::
اینکه می گویند "طرح بعثت ولایت فقیه از ابداعات امام خمینی است و پیش از ایشان کسی این بحث را مطرح نکرده" درست است؟

بسم الله الرّحمن الرّحیم                                        

اگر از کسی خصلتی شگفت دیدید، همانند آن را نیز انتظار کشید . حضرت علی (ع)

ولایت فقیه:

اینکه می گویند "طرح بعثت ولایت فقیه از ابداعات امام خمینی است و پیش از ایشان کسی این بحث را مطرح نکرده" درست است؟

-ولایت فقیه جزو مسلمات فقه شیعه است. این که حالا بعضی نیمه سوادها می گویند امام ولایت فقیه را ابتکار کرد و دیگر علما آن را قبول نداشتنند ناشی از بی اطلاعی است. امام بزرگوار این نقش ولایت فقیه را از فقه سیاسی اسلام و از متن دین فهمیدند و استنباط کردند. هم چنان که در طول تاریخ شیعه و تاریخ فقه شیعی در تمام ادوار فقهای ما این را از دین فهمیدند و شناختند و به آن اذعان کردند. البته فقها برای تحقق آن فرصت پیدا نکردن. اما این را جزو مسلماات فقه اسلام شناختند و دانستند و همین طور هم هست.

فخرالمحققین (محمد بن حسن یوسف)771ه.ق:

-از نظر شرع مقدس قضاوت و ولایت بر حکم برای کسی است که صلاحیت فتوا دادن در مورد قوانین فرعی شرعی بر اشخاص معینی از انسان ها را داشته باشد که حکم او یا برای اثبات حق و حقوقی و یا استیفای حقوق مستحقی است. شروع اعمال این ولایت همزمان با تحقق ریاست در اموردین و دنیا است.1

-شهید اول

(محمد بن مکی) 786 ه.ق

در صورت حضور حاکم شرع لازم است اجازه ی ایشان کسب شود. چرا که بر همه ی مناصب شرعی ولایت دارد.2

محقق ثانی

(علی بن الحسین عبد العالی کرکی)940ه.ق

فقیهان و دانشمندان امامیه اتفاق کرده اند بر اینکه فقیه عادل شیعه که جامع شرایط فتوا باشد فقیهی که از او در احکام شرعی به مجتهد تعبیر می شود نایب امامان هدایت (ع) است در حال غیبت در تمام آنچه که قابلیت نیابت را داشته باشد.3

و هم چنین به دلیلی که در شرح شرایع آمده که فقیه نایب امام (علیه السلام) و منصوب او است ولایت از طرف امام را در باقی اصناف بر عهده می گیرد.4

.چرا ولایت فقیه مثل حکومت های سلطنتی مادام العمر است؟

یکی از تفاوت های ولایت فقیه با وکالت فقیه آن است که ولایت زمانش به دست موکل (وکیل کننده) است که به چه مقدار باشد و هر زمان که خواست وکیلش را عزل کند. حتی در شرایطی که وکیل شایستگی لازم را داشته باشد. اما ولایت این گونه نیست بلکه سمتی است که از سوی شارع مقدس تعیین شده و مانند مرجعیت است که شرعا زماندار نیست. البته زماندار نبودن ولایت فقیه در صورتی است که شرایط و صلاحیت رهبری نیز وجود داشته باشد و از این جهت مانند حکومت های سلطنتی نیست که شاه در هر زمان شاه باشد خوب یا بد توانا یا ناتوان...بنابراین بدون زماندار شدن رهبری نیز این مصالح رعایت شده و می شود و چون اصل زمانمند بودن رهبری در اسلام صبغه شرعی نداشت در قانون اساسی نیامد.5

"تداوم رهبری" ولی امر به "استمرار صلاحیت و شایستگی "وی بستگی دارد و با فقدان هر یک از شرایط لازم برای رهبری مشروعیت آن از بین می رود. البته برخی از فرق اسلامی عقیده دارند که این شرایط در آغاز مورد نیاز است و پس از تحقق ولایت هیچ عاملی از قبیل فسق و ظلم خللی در مشروعیت حاکم پدید نمی آورد و نمی توان بدین وسیله عقد خلافت و امامت را برهم زده و حاکم را عزل کرد. 6

ولی شیعه اصراردارد که با کمترین انحراف رهبری منصب خود را از دست داده و باید او را برکنار نمود.حضرت امام خمینی (ره) دراین باره جملات و تعبیرات بسیار صریحی دارند:

"فقیه اگر یک کلمه دروغ بگوید یک قدم برخلاف بگذارد ولایت ندارد.7"

"با هرگونه انحراف فکری یا عملی شخص به صورت قهری معزول است و پیش از آن که مردم به عدم صلاحیت وی رای دهند خود به خود ساقط می شود و البته مردم هم باید قدرت را از دست او بگیرند.8"

.اگر یکی از مراجع، اعلم از ولی فقیه باشد، چه؟

اصلا منظور از اعلم در بحث ولایت فقیه چیست؟

حضرت امیرالمومنین (ع) در نهج البلاغه می فرمایند: "ایها الناس ان احق الناس بهذا الامر اقواهم علیه و اعلمهم بامر الله فیه"9

ای مردم! بدانید که سزاوارترین مردم به امر حکومت و ولایت، کسی است که قوی تر باشد در این کار و آگاه تر باشد به امر خداوند…

می دانیم که فقیه اعلم، بر دیگر فقیهان مقدم است و اوست که از سوی امامان معصوم (ع) برای ولایت و حکومت منصوب شده است. مقصود از «اعلم» در اینجا تنها اعلم در احکام فقهی نیست بلکه مقصود «اعلم به هذا الامر»است.

اعلم به هذا الامر یعنی کسی که علاوه بر داشتن فقاهت و عدالت و تقوا مدیر و مدبرتر باشد و به اوضاع کشور و جهان آگاهی کامل داشته باشد. دشمنان اسلام و طرفندهای آنان را بشناسد و به وقت مناسب بتوانند تصمیم گیری لازم را داشته باشد. کسی که مدرس خوب یا منصف و مولف توانایی است ولی از سیاست آگاهی ندارد و اعلم در کشورداری نیست اگر چه درفقه عبادی و معاملی اعلم نیز باشد نمی تواند رهبری نظام اسلامی را به دست بگیرد. زیرا اعلم در فقه است نه اعلم به هذا الامر. اگر چنین فقیهی رهبر شود اگرچه اعلم واتقی باشد ممکن است بیگانگان تهاجم کنند و او نمی تواند از میهن اسلامی دفاع کند .غرض آنکه در صورت تزاحم بین اوصاف رهبری اگر کسی سیاستمدار کامل اسلامی بود و در این جهت از دیگر فقیهان اعلم بود بر آنان تقدم دارد. زیرا اساس حکومت اسلامی همان فقه سیاسی و هوش سیاستمداری است.10

حضرت امام خمینی (ره) دراین مورد فرموده اند:

"اگر یک فرد اعلم در علوم معهود حوزه ها هم باشد ولی نتواند مصلحت جامعه را تشخیص دهد و یا نتواند افراد صالح و مفید را از افراد ناصالح تشخیص دهد و به طور کلی در زمینه اجتماعی و سیاسی فاقد بینش صحیح و قدرت تصمیم گیری باشد این فرد در مسائل اجتماعی و حکومتی مجتهد نیست و نمی تواند زمام امور جامعه را به دست گیرد." 11


پیوندها:

1.ایضاح الفوائد4 ص 294

2.الذکری ص 57

3.رسائل المحقق الکرکی ج 1 ص 142

4.مجمع الفائده والبرهان ج 4 ص 358

5.ولایت فقیه آیت الله جوادی آملی ص408

6.بنگرید به الموسوعه الفقهیه ج6ص220

7.بنگرید به امام خمینی صحیفه ی امام ج11ص306

8.بنگرید به امام خمینی صحیفه ی امام ج11ص306

9.نهج البلاغه  خطبه 172

10.ولایت فقیه آیت الله جوادی آملی ص293

11.صحیفه نورج21ص 47


نویسنده مطلب: گودرزی


تاریخ ارسال مطلب: ۱۹:۳۵ - ۱۳۹۶/۹/۱۰
ارسال نظر
نام:
آدرس ایمیل:
متن: *
عدد روبرو را تایپ نمایید
  • دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط مدیر مربوطه در وب منتشر خواهند شد.
  • پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشند منتشر نخواهند شد.
  • پیام هایی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط باشند منتشر نخواهند شد.


مهمترین مطالب
مهمترین مطالب گروه
پربیننده ترین
پربحث ترین