شنبه ۲۴ آذر ۱۳۹۷
کد مطلب: ۳۱۰۵

نخستین تعریف عبادت

نخستین تعریف عبادت

::> ولایت آنلاین، عقاید <::
عبادت آن خضوع عملی و یا لفظی و زبانی است که از اعتقاد به «الوهیت» طرف سرچشمه گیرد.

بسم الله الرّحمن الرّحیم

نخستین تعریف عبادت:

عبادت آن خضوع عملی و یا لفظی و زبانی است که از اعتقاد به «الوهیت» طرف سرچشمه گیرد.

اکنون باید دید الوهیت چیست؟ و نقطه حساس بحث این است که معنی الوهیت را دقیقا دریابیم. الوهیت به معنی خدایی و «اله» به معنی خدا است، اگر احیاناً لفظ «اله» به معبود تفسیر شده است تفسیر لازم است نه اینکه معبود معنی واقعی اله است بلکه از آن جا که اله حقیقی و یا اله های پنداری در میان ملل جهان، معبود و مورد پرستش بوده اند، تصور شده است که اله به معنی معبود می باشد و گرنه معبود بودن از لوازم اله بودن است نه معنی ابتدایی آن.

گواه روشن بر این که لفظ اله به معنی خداست نه معبود، همان کلمۀ اخلاص یعنی لا اله الا الله است، اگر لفظ اله در این جمله به معنی معبود باشد این کلمه دروغی بیش نخواهد بود، زیرا روشن و بدیهی است که جز الله هزاران معبود دیگر نیز هست. و لذا گروهی برای نجات از اشکال، لفظ «بالحق» تقدیر گرفته تا از این طریق دروغ را برطرف کنند و معنی جمله این می شود که «لا معبود بالحق الا الله» ولی تقدیر یک چنین کلمه جز تکلف چیزی نیست.

گواه روشن بر این تعریف، آیاتی است که در این زمینه وارد شده است، از بررسی این آیات روشن می گردد که عبادت آن نوع گفتار و رفتاری است که از اعتقاد به «الوهیت»1 طرف سرچشمه می گیرد و تا چنین اعتقادی درباره موجودی نباشد خضوع و کرنش و یا تعظیم و تکریم او عبادت و پرستش نخواهد بود،

 به گواه این که قرآن، وقتی دستور عبادت خدا را می دهد، فوراً مدلل می کند که جز او الهی نیست، چنانکه می فرماید: « یا قومِ اعبدُوُ اللهَ ما لَکُم مِن الهٍ غَیرُهُ» (سوره اعراف، آیۀ 59) ای قوم من خدا را بپرستید برای شما خدایی جز او نیست.

مضمون این آیه در نه (9) مورد یا بیشتر وارد شده است و خوانندگان گرامی می توانند به سوره اعراف آیات 65 و 73 و 58، سورۀ هود آیات 5 و 61 و 84، سورۀ انبیاء، آیه 25، سورۀ مؤمنون، آیه 23 و 32، سوره طه آیۀ 14 مراجعه کنند.

این تعبیرها می رساند که عبادت آن خضوع و تذللی است که از اعتقاد به «الوهیت» سرچشمه می گیرد و اگر چنین اعتقادی در کار نباشد، آن را عبادت نمی نامند.

نه تنها این آیه و مضمون آن بر این مطلب گواهی می دهد، بلکه آیاتی دیگر نیز بر این حقیقت گواهی می دهد مانند:

«اِنَّهُم کانوا اِذا قیلَ لَهُم لا اِله الاّ اللهُ یَستَکبِرونَ»2

آنان کسانی هستند که هر موقع به آنان گفته می شود خدایی جز الله نیست، کبر می ورزند.

یعنی به این سخن اعتنا نمی کنند، چون به الوهیت موجودات دیگر معتقد می باشند.

« اَم لَهُم اِلهٌ غَیرُ اللهِ سُبحانَ اللهِ عَمّا یُشرِکُونَ»3

آیا برای آنها خدایی جز الله هست، منزه است خدا از آنچه که برای او شرک می ورزند.

در این آیه ملاک شرک این شده است که به الوهیت غیر خدا معتقد گردند.

«الذینَ یَجعلونَ معَ اللهِ اِلهاً اخَرَ فَسَوفَ یَعلَمُون»4

آنان که همراه خدای، خدای دیگر قرار می دهند، بزودی از نتایج اعمال خود آگاه می شوند.

«وَ الَّذینَ لا یَدعونَ مَعَ اللهِ اِلهاً اخَرَ»5

گواه بر اینکه دعوت مشرکان همراه با اعتقاد به الوهیت بت های خود بوده است، آیه های زیر است:

« وَ اتَّخَذوا مِن دُونِ اللهِ الِهَةً لِیَکُونوُا لَهُم عِزّاً»6

جز خدا خدایانی را پذیرفته اند که مایه عزت آنان باشد.

«اَئنَّکُم لَتَشهَدونَ اَنَّ مَعَ اللهِ الِهَةً اَخری»7

آیا شما گواهی می دهید که با خدا، خدایان دیگری هست؟

«وَ اِذا قالَ ابراهیمُ لابیهِ ازَرَ اتَتَّخِذُ اَصناماً الهةً»8 وقتی ابراهیم به (عموی) خود گفت: ایا خدایانی از بت ها اتخاذ می کنی؟

با مراجعه به آیاتی که مساله شرک بت پرستان در آنها وارد شده است این حقیقت به خوبی روشن می گردد که شرک بت پرستان معلول این بوده که به الوهیت معبودهای خود معتقد بوده اند و آنها را که مخلوق خدا بودند، خدا گونه گانی می دانستند که در عین مخلوق بودن برخی از کارهای خدای بزرگ به آنان سپرده شده است و برای همین عمل آن ها را پرستش می نمودند.

به خاطر همین اعتقاد به الوهیت و خدایی آنان بود که هر موقع به خدای یگانه دعوت می شدند، بر او کفر می ورزیدند و اگر برای او شریکی قرار داده می شد، به او ایمان می آوردند، چنان که این مضمون در آیه یاد شده در زیر وارد شده است:

«ذالِکُم بِانّهُ اِذا دُعِیَ اللهُ وَحدَهُ کَفَرتُم وَ اِن یَشرِک بِهِ تُؤمِنوا فَالحُکمُ للهِ العَلِّیِّ الکَبیر»

( سورۀ غافر- آیۀ 12)

این به خاطر این است که هر موقع خدا به تنهایی خوانده می شود به او کفر می ورزید و اگر بر او شریکی قرار داده شود ایمان می آورید، حکومت از آن خدای بلند مرتبه و بزرگ است.

مرحوم آیة الله شیخ محمد جواد بلاغی در تفسیر ارزندۀ خود به نام «آلاء الرحمان» وقتی به تفسیر و موشکافی حقیقت عبادت می رسد آن را این نوع تعریف می کند:

« اَلعِبادةُ ما یَرَونَهُ مَستَشعِراً بِالخضوعِ لِمَن یَتَّخِذُهُ الخاضِعُ اِلهاً لِیُوفیهِ بِذالکَ ما یِراهُ مِن حقِّ الامتیازِ بالالهیة»9

عبادت همان عملی است که حاکی از خضوع انسان در برابر کسی است که او را اله اتخاذ کرده است تا حق برتری او را از جهت داشتن مقام (الوهیت) اداء نماید.

مرحوم بلاغی دریافت وجدانی خود را از عبادت در قالب لفظ ریخته و بیان کرده است و آیات یاد شده کاملاً مؤید و روشن گر صحت و استواری این تعریف می باشد.

استاد بزرگوار حضرت آیت الله العظمی خمینی در کتاب ارزندۀ خود همین نظر را برگزیده و می فرماید:

عبادت در عربی و پرستش در فارسی، عبارت از آن است که کسی را به عنوان این که خدا است، ستایش کنند، خواه به عنوان خدای بزرگ یا به عنوان خدای کوچک.10

روشن ترین گواه بر این نظر، ملاحظه مجموع آیات مبارزه با شرک است، و تمام فرقه های شرک، موجوداتی را که در برابر آنها خضوع و آنها را ستایش می کردند همه را «اله» (خدا اعم از بزرگ یا کوچک، حقیقی یا مجازی) پنداشته و به این عنوان در برابر آنها تذلل می کردند.

و کلید این تعریف این است که با مراجعه به آیات روشن سازیم که «اله» به معنی «خدا» است نه به معنی «معبود» و در خدا بودن کافی است که موجودی از نظر پرستشگر، مالک برخی از افعال و کارهای خدای خالق باشد، هرچند خود او مخلوق باشد، اما یک کار و یا کارهای الهی به او تفویض شده باشد چنانکه جریان درباره برخی از بتها از نظر عرب جاهلی چنین بود.


پی نوشتها:

  1. معنی خدا بودن بت ها، این نیست که حتما خالق و آفریننده و مدیر و مدبر جهان و انسان باشند، بلکه خدا بودن معنی وسیعی دارد که شامل خدایان واقعی و خدانمایان نیز می شود هرگاه موجودی را مبدأ کارهای خدایی بدانیم و تصور کنیم که برخی از کارهای خدا مانند شفاعت و مغفرت به آنان سپرده شده است، او را خدا پنداشته ایم، البته خدایی کوچک در برابر خدایی بزرگ!
  2. سورۀ صافات، آیۀ 35.
  3. سورۀ طور، آیۀ 43- به سوره های توبه، آیۀ 43- نحل، آیۀ 63 نیز مراجعه فرمایید.
  4. سوره حجر، آیۀ 96.
  5. سورۀ فرقان، آیۀ 68.
  6. سورۀ مریم، آیۀ 80.
  7. سورۀ انعام، آیۀ 19.
  8. سورۀ انعام، 74.
  9. آلاء الرحمان، ط صید، ج1 ص57.
  10. کشف الاسرار، ص29.

نام منبع: آیین وهابیت،اثر استاد جعفر سبحانی

نویسنده مطلب: شهلا کلاته


تاریخ ارسال مطلب: ۱۲:۳۰ - ۱۳۹۶/۵/۳
ارسال نظر
نام:
آدرس ایمیل:
متن: *
عدد روبرو را تایپ نمایید
  • دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط مدیر مربوطه در وب منتشر خواهند شد.
  • پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشند منتشر نخواهند شد.
  • پیام هایی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط باشند منتشر نخواهند شد.


مهمترین مطالب
مهمترین مطالب گروه
پربیننده ترین
پربحث ترین