جمعه ۳۰ اردیبهشت ۱۴۰۱

ریشه های فساد مالی از منظر قرآن و روایات
خانواده

ریشه های فساد مالی از منظر قرآن و روایات

::> ولایت آنلاین، گروه خانواده <::
 دین مبین اسلام برای زندگی بهترو آرام تر دستوراتی را در جهت کاهش فساد، ارائه کرده است. با این حال شاهد آن هستیم که در موارد متعدد، برخی فسادها مثل فساد مالی، سبب بروز اسیبهای فراوانی شده  است. اندیشه غربی دربرابر اندیشه اسلامی تا کنون نتوانسته راهکار جامع و کاملی در کاهش این آسیبها ارائه دهد. بررسی برخی عوامل فساد اقتصادی می تواند نقطه اغازین روشنگری اسلامی در جهت پیشگیری از این آسیبها باشد.

بسم الله الرّحمن الرّحیم

ریشه های فساد مالی از منظر قرآن و روایات:

 دین مبین اسلام برای زندگی بهترو آرام تر دستوراتی را در جهت کاهش فساد، ارائه کرده است. با این حال شاهد آن هستیم که در موارد متعدد، برخی فسادها مثل فساد مالی، سبب بروز اسیبهای فراوانی شده  است. اندیشه غربی دربرابر اندیشه اسلامی تا کنون نتوانسته راهکار جامع و کاملی در کاهش این آسیبها ارائه دهد. بررسی برخی عوامل فساد اقتصادی می تواند نقطه اغازین روشنگری اسلامی در جهت پیشگیری از این آسیبها باشد.

 

هر انسانی با جنبه ای از امتحانات مواجه می شود. برخی افراد وقتی با مسائل مالی روبرو می شوند به جز منافع شخص خود به هیچ چیز دیگری فکر نمی کنند. نوعا این افراد دچار فساد مالی و آسیب های بعد از آن می شوند.

در میان صدها اندیشه موجود در جهان، اندیشه اسلامی تنها موردی است که هیچ اشکال بی پاسخی بر دستورات آن وارد نیست. تجربه تاریخی به خوبی ثابت کرده است که غیر از اندیشه اسلامی راهی برای نجات بشر باقی نمانده است. اندیشه های پوشالی غرب در برابر تفکر بنیادین اسلامی هیچ وقت نمی تواند نسخه شفابخشی برای نجات بشر ارائه دهد. از این روست که هر روز و هر ماه و هر سال شاهد هزاران رسوایی در حیطه های مختلف هستیم. با این وجود دنیای متکبر غرب و تفکر ضد اسلامی حاضر نیست حداقل برای نجات خود و خانواده هایش، دستورات اسلام را همه جانبه پذیرا باشد. نتیجه چنین تفکری چیزی جز فرو رفتن در منجلاب فساد و رسوایی های پی در پی نیست. رسوایی مالی و جنسی هم از مواردی است که در نتیجه سرپیچی از اندیشه بی بدیل اسلام و  راهنمایی های قرآن کریم بروز می کند.

برای آشنایی بیشتر با دستورات اسلام در این زمینه، به برخی آیات و روایات نگاهی می اندازیم.

 از نگاه قرآن کریم، قوام جامعه به سلامت اقتصادی آن است. خداوند متعال در این زمینه فرمود: «أَمْوَالَکُمُ الَّتِی جَعَلَ اللّهُ لَکُمْ قِیَامًا اموالی که خداوند آن را وسیله قوام شما قرار داد.» [1] 

 از این آیه معلوم می شود یکی ازعوامل  تزلزل جامعه، فساد مالی و اقتصادی است. انحصار طلبی و ضایع کردن حقوق مالی دیگران، سبب تزلزل جامعه است. بنابراین، دفاع از حقوق عامه و مبارزه با فساد اقتصادی از اهم وظایف دولتهاست.

عدالت‌گریزی ریشه فساد اقتصادی
برخی به خیال اینکه خیلی زرنگ هستند، فرار از عدالت را برای خود یک امتیاز، حساب می کنند. غافل از اینکه، سر پیچی از اوامر الهی تا کنون برای کسی چیزی جز رسوایی و هلاکت به دنبال نداشته است. عدم پرداخت حقوق واجب الهی مثل زکات اموال و حق کارگر از یک طرف و دست  درازی به اموال دیگران با رانت و دهها کلک دیگر، تماما ریشه در سیری ناپذیری این افراد دارد. ضعف ایمان و اندیشه دینی، فراموش کردن قیامت و روز حساب، جاودانه دیدن دنیا و عواملی از این قبیل، چشم و گوش عده ای را کاملا بسته تا حدی که از درک صحیح حقایق عاجز و نا توانند.

اسلام، خواهان گردش ثروت در دست همه اقشار جامعه است. اما برخی عوامل باعث می شود، تنها چند نفر به صورت محدود ثروت هنگفتی را به صورت نامشروع به دست آوردند. از این رو به جای رشد و توسعه اقتصادی، رسوایی های مالی پی در پی رخ می دهد.

عوامل رسوایی مالی از نگاه حضرت امیر علیه السلام

1- حرص
دین مبین اسلام، پیروانش را به شدت از حرص و آزمندی منع کرده است؛ زیرا حرص باعث می شود ثروت ها یا امکانات اقتصادی به جای مصرف شدن در مسیر طبیعی خود، در خدمت خواسته های نامعقول و غیرقابل توجیه افراد درآید. صرف میلیونها تومان بابت خرید سگ آن هم فقط به خاطر چشم و هم چشمی یکی از نمونه های حماقت مالی است. آن هم در دوره ای که خیلی ها بابت تهیه نان خالی هم، مشکل دارند. از امیرمؤمنان(ع) پرسیدند: حرص چیست؟ می فرماید: «طَلَبَ القَلیلِ بِإضاعَةِ الکَثیرِ چیزی اندک را با تباه کردن چیزهای بسیار طلب کردن.»[2]  حرص، نتیجه ای جز تباهی فردی و اجتماعی ندارد. نقطه مقابل حرص، قناعت است. حضرت امیر علیه السلام فرمودند: « الْقَنَاعَةُ مَالٌ لَا یَنْفَدُ قناعت مالی است که هرگز تمام نمی شود.» [3]

 2-  سرمستی
وقتی انسان در فزونی امکانات و نعمات فراوان قرار گرفت، سرمسشت می شود. حضرت امیر علیه السلام فرمود: «اَلبَطَرُ یَسلُبُ النِّعمَةَ وَ یَجلِبُ النِّقمَةَ گردنکشی و یا بی غمی، نعمت را سلب و عقوبت را جلب می کند.» [4] سرخوشی و سرمستی از امکانات مادی، چنان  در ذائقه عده ای شیرین جلوه می کند که به چیزی جز منافع شخصی خود فکر نمی کنند. برخی مشکلات که در زندگی رخ می دهد سبب تعدیل در این شیرینی ها و سر مستی ها می شود.

3- احتکار
احتکار یعنی حبس کردن چیزی به امید گران شدن [5] عده ای به دنبال این هستند که با زورگویی ارزاق مورد نیاز عموم  را به نیت گران شدن، نگهدارند تا بتوانند گران تر بفروشند. حضرت امیر علیه السلام در سفارشاتشان به مالک اشتر در این زمینه فرمودند: «اینک سفارش مرا در حقّ بازرگانان و صنعتگران بپذیر... این را هم بدان که در میان بازرگانان کسانی هم هستند که تنگ نظر و بدمعامله و بخیل و احتکارکننده اند، که تنها با زورگویی به سود خود می اندیشند و کالا را به هر قیمتی که می خواهند می فروشند؛ که این سودجویی و گران فروشی برای همۀ افراد جامعه زیانبار و عیب بزرگی بر زمامدار است. » [6] دلیل نهی از احتکار این است که حضرت فرمودند: «به زحمت انداختن مردم در احتکار، از خصلت های مردم جاهل است.» [7]

اینها، گوشه ای از عوامل فساد مالی در جامعه است. نتیجه اینکه وقتی از ولایت پذیری و اطاعت از اسلام خبری نباشد، دور از انتظار است که نتیجه ای غیر از فساد، توقع شود. گذشته از همه اینها ناگفته نماند که فساد اخلاقی و جنسی مقوله است که در اکثرموارد پس از فساد اقتصادی بروز می کند که پرداختن به این مسئله، فرصت دیگری را می طلبد.


پیوندها:

[1] نساء / 5
[2] نهج البلاغه / حکمت 3797 
[3] نهج البلاغه / حکمت 57
[4]غرر الحکم /  ص 129
[5] فیروزآبای /  مدخل حکر
[6] نهج البلاغه / نامه 53
[7]تصنیف غرر الحکم و درر الکلم، ص361،ح8207.


منبع: اندیشه برتر

توسط: اکبری


تاریخ ارسال مطلب: ۱۱:۵۶ - ۱۴۰۰/۱۰/۱۷
ارسال نظر
نام:
آدرس ایمیل:
متن: *
عدد روبرو را تایپ نمایید
  • دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط مدیر مربوطه در وب منتشر خواهند شد.
  • پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشند منتشر نخواهند شد.
  • پیام هایی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط باشند منتشر نخواهند شد.


مهمترین مطالب
مهمترین مطالب گروه